Yeni Teşvik Sistemi Kapsamında Yatırımlarda Devlet Yardımları

Yeni Yatırım Teşvik sistemini belirlemek üzere, 16.7.2009 tarihli Resmi Gazetede 2009/15199 sayılı  Bakanlar Kurulu Kararı (BKK) “Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar” başlığı altında yayımlanmıştır. Bu karara ilişkin açıklamaları içeren 2009/1 Seri Numaralı Tebliğ de 28.7.2009 tarih ve 27302 Sayılı Resmi Gazete de  yayımlanmıştır.

Aşağıda yeni Teşvik Sisteminin belli başlı özellikleri aktarılmıştır.

1.      Bölgesel Teşvik Sistemi Oluşturulmuştur

Bahsi geçen karar ile Türkiye, Yatırımların Teşviki açısından aşağıda gösterilen dört ayrı bölgeye ayrılmıştır.

I.Bölge

II.Bölge

III.Bölge

IV.Bölge

TR10 İstanbul

TR22 Balıkesir, Çanakkale

TR52Konya, Karaman

TR82Kastamonu, Çankırı , Sinop

TR21 Tekirdağ, Edirne, Kırklareli

TR32 Aydın Denizli Muğla

TR63 Hatay ,Kahramanmaraş , Osmaniye

TR90Trabzon, Ordu, Giresun, Rize, Artvin, Gümüşhane

TR31 İzmir

TR61 Antalya, Isparta, Burdur

TR71Kırıkkale, Aksaray, Niğde, Nevşehir, Kırşehir

TRA1Erzurum,  Erzincan, Bayburt

TR41Bursa, Eskişehir, Bilecik

TR62 Adana, Mersin

TR33 Manisa ,Afyonkarahisar , Kütahya, Uşak

TRA2Ağrı, Kars , Ardahan, Iğdır

TR42Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova

 

TR72Kayseri, Sivas, Yozgat

TRB2Van, Muş, Bitlis, Hakkari

 

TR51Ankara

 

TR81Zonguldak,Karabük, Bartın

TRB1 Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli

 

 

TR83Samsun, Tokat, Çorum, Amasya

TRC2Şanlıurfa, Diyarbakır

 

 

 

TRC1 Gaziantep, Adıyaman, Kilis

TRC3Mardin, Batman, Şırnak , Siirt

 

 

 

TR22Çanakkale İli Bozcaada, Gökçeada İlçeleri

Teşvik olanaklarından en fazla 4. bölge en az da 1. bölge faydalanmaktadır.

Bölgesel desteklerden yararlanacak yatırım konuları her bir il grubunun yatırım potansiyeli ve rekabet gücü dikkate alınarak ayrı ayrı belirlenmiştir.  Son derece uzun olan bu tablo, bahsi geçen kararın ekinde yer almaktadır. Tabloda bölge ve iller bazında desteklenecek yatırımlar ile asgari yatırım tutarları ve/veya asgari kapasitelere yer verilmiştir. Örneğin Kâğıt ve Kâğıt Ürünleri imalatına ilişkin yatırım I. bölgede yer alan Edirne’de desteklenirken yine I. bölgede yer alan İstanbul’da desteklenmemektedir. Benzer şekilde II. bölgede yer alan Balıkesir’de 25 dekar üzerinde yapılacak seracılık faaliyeti destek kapsamına alınmışken, IV. bölgede yer alan Bingöl’de destek unsurlarından faydalanabilmek için 10 dekar sera yatırımı yetmektedir.

Tablonun İstanbul bölümü örnek olarak aşağıya alınmıştır.


BÖLGE BAZINDA DESTEKLENECEK SEKTÖRLER
(US 97 ULUSAL FAALİYET VE ÜRÜN SINIFLAMASI KODLARIYLA)

Bölgeler

Düzey 2

SEKTÖRÜN US 97 KODU

Bölgesel Teşviklerden Yararlanacak Sektörler

Asgari Yatırım Tutarları ve Kapasiteleri

1.BÖLGE

TR10 (İstanbul)

1911

*derinin tabaklanması, işlenmesi (sadece İstanbul Deri İhtisas OSB ve Tuzla OSB'de yapılacak yatırımlar)

1 Milyon TL

 

 

 

2423

*ilaç / eczacılıkta ve tıpta kullanılan kimyasal ve bitkisel kaynaklı ürünlerin imalatı

5 Milyon TL

 

 

 

2929

*sınai kalıp

5 Milyon TL

 

 

 

30

*büro, muhasebe ve bilgi işlem makineleri imalatı

5 Milyon TL

 

 

 

32

*radyo, televizyon, haberleşme teçhizatı ve cihazları imalatı

5 Milyon TL

 

 

 

33 (333 hariç)

*tıbbi aletler hassas ve optik aletler imalatı (saat hariç) 

5 Milyon TL

 

 

 

80 (809 hariç)

*eğitim hizmetleri (yetişkinlerin eğitilmesi ve diğer eğitim faaliyetleri hariç)

1 Milyon TL

 

 

 

 

*tehlikeli atık geri kazanım ve bertaraf tesisleri

 

 

 

 

Görüleceği üzere İstanbul’da bölgesel teşviklerden sadece sekiz ana sektör yararlanabilmektedir. Tabloya göre Sınai Kalıp yatırımı için asgari 5 milyon TL sabit yatırım harcaması öngörülmüşken, Tehlikeli atık geri kazanım ve bertaraf tesisleri yatırım tutarı ne olursa olsun desteklenmektedir.

2.      Teşvik Belgesi Alınması Zorunlu Tutulmuştur

Karar uyarınca teşvik tedbirlerinden yararlanmak isteyen yatırımcılar hazırlayacakları yatırım projesi ile birlikte Hazine Müsteşarlığı veya bağlı bulundukları Sanayi Odasına başvurarak Yatırım Teşvik Belgesi almak zorundadırlar. Yabancı sermayeli yatırımlar, büyük ölçekli yatırımlar, bölgesel uygulamalar kapsamındaki yatırımlar ile Ar-Ge ve çevre yatırımları için Müsteşarlıktan belge alınması gerekmektedir.

3.      Sabit Yatırım Tutarlarının Alt Sınırı ile Asgari Kapasiteler Belirlenmiştir

Yapılacak Yatırımın teşvik belgesine bağlanabilmesi için asgari yatırım tutarı; I inci ve II nci bölgelerde bir milyon Türk Lirası, III üncü ve IV üncü bölgelerde ise beş yüz bin Türk Lirası tutarında olması gerekmektedir.

Ayrıca büyük ölçekli yatırımlar, bölgesel yatırımlar ve genel teşvik sisteminden faydalanacak yatırımlar için asgari sabit yatırım tutarı ve /veya asgari kapasite şartları ayrı ayrı belirlenmiştir. (Bu konuda örneğe yukarıda 1. maddenin son fıkrasında yer verilmiştir).

Finansal kiralama şirketleri aracılığıyla yapılacak yatırımlarda finansal kiralamaya konu makine ve teçhizata ait toplam tutarı her bir finansal kiralama şirketi için asgarî iki yüz bin Türk Lirası olmalıdır.

 

4.      Teşvik Edilmeyecek veya Teşviki Belirli Şartlara Bağlı Yatırım Konuları Belirlenmiştir

Bazı yatırımlar tamamen Teşvik kapsamı dışında bırakılmıştır. Bazı yatırım konuları ise şarta bağlı olarak teşvikten yararlandırılacaktır. Bunlar liste halinde BKK’na eklenmiştir.

5.      Büyük Ölçekli Yatırımlar

Elli milyon lira üzerinde asgari sabit yatırım tutarı içeren bazı yatırımlar büyük ölçekli yatırım olarak sınıflandırılmıştır. Sınıflanan yatırım konularının asgari sabit yatırım tutarları 50 milyon lira ile 1 milyar lira arasında değişmektedir.

6.       Destek Unsurları

Bakanlar Kurulu Kararında sağlanan teşvikler bölgeler, ölçek ve sabit yatırım tutarları itibariyle şu şekilde belirlenmiştir:

 

I. ve II. Bölgeler

III. ve IV. Bölgeler

Büyük Ölçekli Yatırımlar

Diğer Yatırımlar (*)

Gelir ve Kurumlar Vergisi İndirimi

X

X

X

 

KDV İstisnası

X

X

X

X

Gümrük Vergisi Muafiyeti

X

X

X

X

Sigorta Primi İşveren Payı Desteği

X

X

X

 

Faiz Desteği

 

X

 

 

Taşınma Desteği (**)

 

 

 

 

Yatırım Yeri Tahsisi

X

X

X

 

(*) Teşvik edilmeyecek yatırım konuları ile aranan şartları sağlayamayan yatırım konuları hariç olmak üzere, birinci ve ikinci bölgelerde 1 milyon lira; üçüncü ve dördüncü bölgelerde 500 bin lirayı aşan tüm yatırımlar, bölgesel ayrım yapılmaksızın gümrük vergisi muafiyeti ile katma değer vergisi (KDV) istisnasından yararlanırlar.

(**)Tekstil, konfeksiyon ve hazır giyim, deri ve deri mamulleri sektörlerinde I inci ve II nci bölgelerdeki illerde faaliyette bulunan işletmelerin IV üncü bölgedeki illere 31/12/2010 tarihine kadar bütünüyle taşınması ve en az elli kişilik istihdam sağlanması hâlinde bu tesisler için çeşitli taşınma destekleri sağlanır.

Teşvik unsurlarının uygulama şekli aşağıda özetlenmiştir.

a)      Gelir ve Kurumlar Vergisi İndirimi

Bu teşvikle kurumlar ve gelir vergisi oranları %2’ye kadar inebilmektedir. Sistem Kurumlar Vergisi Kanunun 32/A maddesi ile birlikte çalışmaktadır. Bu maddeye göre, “Hazine Müsteşarlığı tarafından teşvik belgesine bağlanan yatırımlardan elde edilen kazançlar, yatırımın kısmen veya tamamen işletilmesine başlanılan hesap döneminden itibaren yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar indirimli oranlar üzerinden kurumlar vergisine tabi tutulacaktır”.

Bakanlar Kurulu Kararı ile yatırıma katkı tutarları ve uygulanacak vergi oranı 31.12.2010 tarihine kadar yapılacak yatırımlar için  şöyle belirlenmiştir.

 

 

 

Bölgesel Uygulama

Büyük Ölçekli Yatırımlar

Bölgeler

Yatırıma katkı oranı (%)

Kurumlar vergisi veya gelir vergisi indirim oranı (%)

Yatırıma katkı oranı (%)

Kurumlar vergisi veya gelir vergisi indirim oranı (%)

I

20

50

30

50

II

30

60

40

60

III

40

80

50

80

IV

60

90

70

90

Örnek, I. bölgede 10 milyon TL tutarında sınai kalıp imalatı için yatırım yapan bir mükellefe uygulanacak kurumlar vergisi oranı şu şekilde hesaplanacaktır:

Yatırım tutarı

Yatırıma katkı oranı

Yatırıma Katkı Tutarı

KV İndirim Oranı

Uygulanacak İndirimli KV Oranı

Katkı Payına Ulaşmak İçin Elde Edilmesi Gereken Kazanç

[a]

[b]

[c = a x b]

[d]

[e = %20 - (%20 x d)]

[f = c / (%20 - e)]

 

 

 

 

 

 

5.000,00

0,30

1.500,00

0,50

0,10

15.000,00

Görüleceği üzere 5 milyon lira yatırım yapan bir mükellefe devlet 1,5 milyon lira katkı (vergi indirimi) sağlamaktadır. Mükellef bu katkı payına ulaşmak için yaptığı yatırım işletmesinden toplam 15.000 TL kazanç elde etmelidir. Yapılan yatırımdan elde edilen kazanç bu tutara ulaşıncaya kadar vergi oranı indirimli uygulanacaktır.

b)      Katma Değer Vergisi İstisnası

Teşvik belgesine sahip yatırımcılara belge kapsamında yapılacak makine ve teçhizat teslimleri ile bunların ithalleri KDV’den istisna tutulmuştur.

c)      Gümrük Vergisi Muafiyeti

Teşvik belgesi kapsamındaki yatırım malları ile bazı özelikli malların ithalinde gümrük vergisi alınmayacaktır.

d)     Sigorta Primi İşveren Hissesi Desteği

Büyük ölçekli yatırımlar ile bölgesel uygulama kapsamında desteklenen yatırımlardan, teşvik belgesinde kayıtlı istihdam öngörüleri ile tutarlı olmak kaydıyla;

            - Komple yeni yatırımlarda, işletmeye geçiş tarihinden itibaren sağlanan,

            - Diğer yatırım cinslerinde, yatırımın tamamlanmasını müteakip, yatırıma başlama tarihinden önceki son altı aylık dönemde SGK’ya verilen aylık prim ve hizmet belgesinde bildirilen ortalama işçi sayısına ilave edilen, istihdam için ödenmesi gereken sigorta primi işveren hissesinin asgarî ücrete tekabül eden kısmı aşağıda belirtilen sürelerde Hazinece karşılanacaktır.

Bölgeler

31/12/2010 tarihine kadar başlanılan yatırımlar

31/12/2010 tarihinden sonra başlanılan yatırımlar

I

2 yıl

-

II

3 yıl

-

III

5 yıl

3 yıl

IV

7 yıl

5 yıl

7.      Yatırım Yeri Tahsisi

Müsteşarlıkça teşvik belgesi düzenlenmiş büyük ölçekli yatırımlar ile bölgesel desteklerden yararlanacak yatırımlar için Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yatırım yeri tahsis edilebilecektir.

8.      Faiz Desteği

Bölgesel desteklerden yararlanacak yatırımlar için bankalardan kullanılacak en az bir yıl vadeli kredilerin teşvik belgesinde kayıtlı sabit yatırım tutarının yüzde yetmişine kadar olan kısmı için ödenecek faizin veya kâr payının; III üncü bölgede yapılacak yatırımlarda Türk Lirası cinsi kredilerin üç puanı, döviz kredileri ve dövize endeksli kredilerin bir puanı, IV üncü bölgede yapılacak yatırımlarda Türk Lirası cinsi kredilerin beş puanı, döviz kredileri ve dövize endeksli kredilerin iki puanı; bölge ayrımı yapılmaksızın araştırma ve geliştirme yatırımları ile doğrudan ticarî mal üretimine yönelik olmayan, mevcut veya gerçekleştirilecek tesisin katı, sıvı veya gaz gibi atıklarının temizlenmesi veya yok edilmesine yönelik çevre yatırımlarında Türk Lirası cinsi kredilerin beş puanı, döviz kredileri ve dövize endeksli kredilerin iki puanı, azamî ilk beş yıl için ödenmek kaydıyla bütçe kaynaklarından karşılanabilecektir.

9.      Taşınma Desteği

Tekstil, konfeksiyon ve hazır giyim, deri ve deri mamulleri sektörlerinde I inci ve II nci bölgelerdeki illerde faaliyette bulunan işletmelerin IV üncü bölgedeki illere 31.12.2010 tarihine kadar bütünüyle taşınması ve en az elli kişilik istihdam sağlanması hâlinde bu tesisler için; gelir ve kurumlar vergisi indirimi, yer tahsisi, sigorta primi teşvikinden faydalanılabilir. Ayrıca taşınma işleminin 2009 yılı sonuna kadar yapılması halinde taşınma giderleri hazinece karşılanabilir.

10.  Kullanılmış makine ve teçhizat ithali

Yukarıda bahsi geçen bölgesel ve sektörel kısıtlamalar göz önüne alınarak;  İthalat Rejimi Kararı uyarınca yayımlanan “Eski, Kullanılmış veya Yenileştirilmiş Olarak İthal Edilebilecek Maddelere İlişkin Tebliğ” hükümleri uyarınca ithali mümkün olan makine ve teçhizat (karayolu nakil vasıtaları hariç) ile  İthalat Rejimi Kararının 7 nci maddesi uyarınca ithaline izin verilen makine ve teçhizat,  teşvik belgesi kapsamında ithal edilebilecektir.

Yukarıda yeni teşvik sistemi hakkında özet bir açıklama yapılmıştır. Yatırımcıların öncesinde ve Yatırım kararları ve seçenekleri sırasında  2009/15119 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve Ekleri ile bu karara ilişkin 2009/1 Sayılı Tebliği ve eklerini dikkatlice göz önüne almaları gerekmektedir.

Kaynak:Aktan Bağımsız Denetim YMM A.Ş. 2009/28 nolu Sirküleri