MESAFELİ SÖZLEŞMELER

 

Tüketicilerle karşı karşıya gelinmeksizin, yazılı, görsel ve elektronik ortamda veya diğer iletişim araçları kullanılarak yapılan, malın veya hizmetin tüketiciye anında veya sonradan teslimi veya ifası kararlaştırılan sözleşmeler “Mesafeli Sözleşmeler” olarak adlandırılır.

Mesafeli sözleşmelerin akdinden önce, tüketiciyi açık ve anlaşılır şekilde bilgilendirmek amacıyla tüketiciye, bir takım bilgilerin yer aldığı bir bilgilendirme formu verilir. Bu formun sözleşmenin kurulmasından önce tüketiciye verilmesi zorunludur. Sözleşmenin akdedilebilmesi için tüketici, bu bilgileri edindiğini yazılı olarak teyit etmelidir. Elektronik ortamda yapılan sözleşmelerde teyit işlemi, yine elektronik ortamda yapılır. Satıcı veya sağlayıcı, mallar için sözleşme konusu mal tüketiciye ulaşmadan, hizmetler için de en geç sözleşmenin ifasından önce yazılı olarak, elektronik ortamda yapılan sözleşmelerde ise tüketici tarafından kullanılabilir veya sürekli olarak erişilebilir başka bir sürekli veri taşıyıcısıyla bilgilendirme formunu tüketiciye ulaştırmak zorundadır.

Sözlü şekilde tüketiciye aktarılan bilgilerde ise ayrıca satıcı veya sağlayıcının, kimliğini ve görüşmenin ticari amacını her görüşmenin başında tüketiciye açık bir biçimde bildirmesi zorunludur.

Tüketiciye verilecek bilgilendirme formunda yer alması gereken bilgiler şöyledir;

a)      Sözleşme konusu mal ya da hizmetin temel özellikleri,

b)      Sözleşme konusu mal ya da hizmetin tüm vergiler dahil satış fiyatı,

c)      Satıcı veya sağlayıcının fiyat dahil tüm vaatlerinin geçerlilik süresi,

d)     Tüketicinin ödemelerinin nasıl yapılacağına dair bilgiler,

e)      Teslimat ve ifanın nasıl yapılacağına ve varsa buna ilişkin masrafların tutarı ve kimin tarafından karşılanacağına dair bilgiler,

f)       Cayma hakkı ve bu hakkın nasıl kullanılacağına dair bilgiler,

g)      Tüketiciye bir maliyeti varsa kullanılan iletişim yollarının ücreti,

h)      Sözleşme konusu mal ya da hizmetin, teslim ve ifa tarihlerine ilişkin program

i)        Tüketicinin talep ve şikayetlerini iletebileceği satıcı veya sağlayıcının açık adres, telefon ve varsa diğer erişim bilgileri verilmelidir.

 

Mesafeli sözleşmenin, tüketici tarafından kullanılabilir veya sürekli olarak erişilebilir başka bir sürekli veri taşıyıcısıyla tüketiciye verilmesi zorunludur. Sürekli veri taşıyıcısı; tüketicinin, kendisine kişisel olarak gönderilen bilgiyi, bu bilginin amacına uygun olarak makul bir süre incelemesine el verecek şekilde kaydedilmesini sağlayan ve kaydedilen bilgiye aynen ulaşılmasına imkân veren her türlü aracıdır. Mesafeli sözleşmelerin yazılı olarak yapılması ve bu sözleşmenin bir nüshasının tüketiciye verilmesi zorunludur.

Sözleşmede yer alması gereken bilgiler şu şekildedir;

a) Tüketicinin, satıcı veya sağlayıcının isim, unvan, açık adres, telefon ve varsa diğer erişim bilgileri,

b) Sözleşmenin düzenlendiği tarih,

c) Malın veya hizmetin teslim veya ifa tarihi ve şekli,

d) Teslimat ve ifaya ilişkin masrafların tutarı ve kimin tarafından karşılanacağına dair bilgiler,

e) Sözleşme konusu malın veya hizmetin cinsi veya türü, miktarı ve varsa marka ve modeli,

f) Malın veya hizmetin Türk Lirası olarak vergiler dahil peşin satış fiyatı,

g) Vadeye göre faiz ile birlikte ödenecek Türk Lirası olarak toplam satış fiyatı,

h) Faiz miktarı, faizin hesaplandığı yıllık oran ve sözleşmede belirtilen faiz oranının yüzde otuz fazlasını geçmemek üzere gecikme faizi oranı,

ı) Peşinat tutarı,

j) Ödeme planı,

k) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları,

Mesafeli sözleşmelerde tüketicinin cayma hakkı da mevcuttur. Mal satışına ilişkin mesafeli sözleşmelerde, tüketici malı teslim aldığı tarihten itibaren 7 gün içerisinde hiçbir hukuki ve cezai sorumluluk üstlenmeksizin ve hiçbir gerekçe göstermeksizin malı reddederek sözleşmeden cayabilir. Malın teslimi sözleşmeye taraf olan tüketici dışında bir kişiye yapılsa dahi tüketici cayma hakkını kullanabilir. Bu durumda satıcı malı üçüncü kişiden teslim alır. Hizmet sunumuna ilişkin mesafeli sözleşmelerde ise, bu süre sözleşmenin imzalandığı tarihte başlar. Sözleşmede, hizmetin ifasının 7 günlük süre dolmadan yapılması kararlaştırılmışsa, tüketici ifanın başlayacağı tarihe kadar cayma hakkını kullanabilir. Cayma hakkının kullanımından kaynaklanan masraflar satıcı veya sağlayıcıya aittir. Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler ve tüketiciye anında teslim edilen mallara ilişkin sözleşmelerde ise tüketicinin cayma hakkından bahsedilemez. Aynı şekilde, tüketicinin kendi özel istek ve talebi ile bir mal üretilmiş veya üzerinde değişiklik ya da ilaveler yapılarak kişiye özel hale getirilmişse tüketici cayma hakkını yine kullanamaz. Ayrıca tüketici, niteliği itibariyle iade edilemeyecek, hızla bozulma veya son kullanma tarihi geçme ihtimali olan mallar söz konusu olduğunda da cayma hakkını kullanamaz.

Satıcı ve sağlayıcının yukarıda bahsi geçen; ön bilgilerin doğruluğunun yazılı olarak kanıtlanması ve sözleşmede bulunması gereken şartları yerine getirmemesi halinde; satıcı veya sağlayıcı en geç 30 gün içerisinde eksikliği gidermelidir. Bu durumda 7 günlük süre, söz konusu eksikliğin giderildiğine dair bilginin yazılı olarak tüketiciye ulaştırıldığı tarihten itibaren başlar. Aksi takdirde, tüketicinin cayma hakkını kullanması için süresi 7 gün ile sınırlı değildir.

Tüketicinin ödediği bedel kısmen veya tamamen satıcı veya sağlayıcı tarafından ya da satıcı veya sağlayıcı ile kredi veren arasındaki anlaşmaya dayanılarak karşılanıyorsa, cayma hakkının kullanılması halinde, kredi sözleşmesi de hiçbir tazminat veya cezai şart tutarını ödeme yükümlülüğü söz konusu olmaksızın kendiliğinden sona erer. Ancak bunun için, cayma bildiriminin kredi verene de yazılı olarak iletilmesi gerekir.

Mesafeli sözleşmelerde satıcı ve sağlayıcı tarafında da birtakım yükümlülükler bulunur. Buna göre;

·         Satıcı veya sağlayıcı tüketicinin siparişi kendisine ulaştırdığı andan itibaren en geç 30 gün içerisinde edimini yerine getirmekle yükümlüdür. Bu süre tüketiciye daha önceden yazılı olarak bildirilmek koşuluyla en fazla 10 gün uzatılabilir.

·         Satıcı veya sağlayıcı, tüketicinin cayma bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren 10 gün içinde almış olduğu bedeli, kıymetli evrakı ve tüketiciyi borç altına sokan her türlü belgeyi iade etmekle, ayrıca yirmi gün içinde de malı geri almakla yükümlüdür.

·         Satıcı veya sağlayıcı, mesafeli sözleşme konusu malın veya hizmetin tüketiciye teslimi veya ifasından önce; yukarıda belirtilen tüketiciye verilmesi zorunlu ön bilgiler ile sözleşmeyi tüketiciye vermek ve ön bilgilerin teyidine ilişkin onayı almak zorundadır. Uyuşmazlık halinde ispat külfeti satıcı veya sağlayıcıya aittir.

·         Haklı bir sebebe dayanmak şartıyla satıcı veya sağlayıcı, sözleşmeden doğan ifa yükümlülüğünün süresi dolmadan ve sözleşmede belirtmesi şartıyla, tüketiciye eşit kalite ve fiyatta mal veya hizmet tedarik edebilir.

·         Satıcı veya sağlayıcı, sipariş konusu mal veya hizmetin yerine getirilmesinin imkânsızlaştığını ileri sürerek, sözleşme konusu yükümlülüklerini yerine getiremiyorsa, bu durumu, sözleşmeden doğan ifa yükümlülüğünün süresi dolmadan tüketiciye bildirir. Ödemiş olduğu bedel ve borç altına sokan tüm belgeleri 10 gün içinde tüketiciye iade eder.

 

Mesafeli sözleşmelerde ödemenin kredi kartı veya benzeri bir kartla yapılması halinde, tüketici kartın kendi rızası dışında ve hukuka aykırı şekilde kullanıldığı gerekçesiyle ödeme işleminin iptal edilmesini talep etme hakkına sahiptir. Bu halde, kartı çıkran kuruluş itirazın kendisine bildirilmesinden itibaren 10 gün içinde ödeme tutarını tüketiciye iade eder.

Aşağıdaki sözleşmeler yukarıdaki uygulamalar dışında bırakılmıştır. Buna göre;

·         Banka sigorta ile ilgili,

·         Otomatik satış vasıtasıyla akdedilen,

·         Halka açık jetonlu telefonlar vasıtasıyla akdedilen,

·         Açık artırma yoluyla akdedilen,

·         Gıda, içecek ve günlük tüketim için tüketicinin evine veya işyerine düzenli olarak sağlanan malların tedariki ile ilgili,

·         Sağlayıcının üstlendiği barınma, ulaşım, yemek tedariki, sportif ve kültürel faaliyetler ve eğlence hizmetlerini özel bir günde veya sürede tedarik etmesine ilişkin hükümler içeren,

sözleşmeler kapsam dışındadır.