fatura ve e-fatura

 

 

 

 

 

 

 

28 Mayıs  2007

 

 

 

S.M.M.M. FIRAT AK , sTAJYER S.M.M.M. zEHRA SÖNMEZ

 

 


 

 

INDEKS

1.FATURA.. 2

1.1 Fatura  Nedir?. 2

1.2 Fatura Nerede Tanımlanmıştır?. 2

1.2.1 Türk Ticaret Kanununda Fatura. 2

1.2.2 Vergi Usul Kanununda Fatura. 6

1.3 Faturanın Hukuki Delil Niteliği 7

1.3.1 Faturanın Şekil Şartlarına Uygun Olması Gerekir 7

1.3.2 Taraflar Arasında Ticari Bir İlişki Bulunmalıdır 8

1.3.3 Faturanın İçeriğinin Doğru Olması Gerekir 8

1.3.4 Faturanın Karşı Tarafa Teslim Edilmiş Olması Gerekir 8

1.4 Faturanın Düzenlenmesi İçin Gerekli Yasal Süre. 8

1.5 Faturanın İptali 9

1.6 Faturanın Zayii 9

2. e-FATURA.. 10

2.1 e-Fatura Nedir?. 10

2.2 e-Fatura Uygulamaları 11

2.3 Uygulama Esasları 11

2.4 Dünyada e-Fatura Uygulamaları 11

2.4.1 AB’deki Durum.. 11

2.4.2 İngiltere. 12

2.4.3 Finlandiya. 12

2.4.4 Estonya. 12

2.5 2001/115/EC Sayılı Direktif. 13

2.5.1 Elektronik Fatura İçin Aranan Kriterler 13

2.5.2 Elektronik İmzalı  Elektronik Fatura Örnekleri 13

2.6 Türk Hukukunda Elektronik Fatura. 14

2.6.1 Türk Ticaret Kanunu (TTK) Tasarısı’nın e-Faturaya İlişkin Hükümleri 14

2.6.2 Vergi Usul Kanunu Mükerrer 242. Madde  (Elektronik Ortamdaki Kayıtlar ve Elektronik Cihazla Belge Düzenleme) 14

2.6.3 Vergi Usul Kanunu 361 Nolu Genel Tebliği 15

2.6.4 e-Faturayla İlgili Bir Görüş. 16

3. FATURA ve  e-FATURA KARŞILAŞTIRMASI. 16

3.1 Faturanın Hukuki Delil Niteliği 16

3.2 Faturanın Düzenlenmesi İçin Gerekli Yasal Süre. 17

3.3 Faturanın İptali 17

3.4 Faturanın Zayii Olması 17

4. Vergi Usul Kanunu Mükerrer 242. Madde  (Elektronik Ortamdaki Kayıtlar ve Elektronik Cihazla Belge Düzenleme) 18

5. 361 SIRA NOLU VUK GENEL TEBLİĞİ. 19

6. FATURAYA İLİŞKİN 2006 VE 2007 YILLARINDA YAYINLANMIŞ MUKTEZA ÖRNEKLERİ  23

 

 

 

1.FATURA

1.1 Fatura  Nedir?

 

Fatura, Türk Ticaret Kanununun 23. maddesinde ve Vergi Usul Kanununun 229. 230. 231. ve 232. maddelerinde konu edilen, muhasebe kayıtlarına temel oluşturan ve hukuki bir kıymeti ifade eden bir belgedir. İşletmeler açısından borcu doğuran belge de faturadır. Müşteri ile satıcı arasında ticari bir ilişkinin olduğu fatura ile belgelendirilir. Vergi kanunlarına göre faturanın tanımı ise; “Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır.” şeklindedir.

 

Faturanın V.U.K yönünden iki önemli özelliği bulunmaktadır:[1]

 

Bunlardan birincisi, faturanın olayı temsil etmesidir. Ticari faaliyete konu olan mal veya hizmetin cinsini, miktarını, fiyatını, satış akdinin gerçekleştiği tarihi temsil eder.

 

İkinci özelliği ise, mal satış hasılatının kanuni defterlere kaydedilmesinde esas olması ve alıcı tarafından bakılacak olursa, mükellefin satın aldığı malın veya hizmetin maliyet bedeliyle kanuni defterlere intikaline esas oluşturmasıdır.

1.2 Fatura Nerede Tanımlanmıştır?

1.2.1 Türk Ticaret Kanununda Fatura

 

Türk Ticaret Kanununda fatura iki ayrı bölümde konu edilmiştir.

 

1-Ticari İşletme başlıklı birinci kitabında 23. ve 66. maddelerde ve

2-Deniz Ticareti başlıklı dördüncü kitabında 1147,1150,1154,1157,1208 ve 1443. maddelerde,

fatura ile ilgili hükümler bulunmaktadır.

 

Türk Ticaret Kanunu’nun faturayla ilgili hükümler içeren bu maddelerinde, faturanın düzenlenmesinden  (şekil, nizam, mecburiyet, alınması, verilmesi…) bahsedilmemiştir.

 

1.2.1.1 Ticari İşletme Çerçevesinde Fatura

 

Türk Ticaret Kanunun birinci kitabının 23. ve 66. maddelerinde faturayla ilgili hükümlere yer verilmiştir. Bu maddeler;

 

Madde 23  ‘Fatura ve  Teyit Mektubu’

 

“ Ticari işletmesi icabı bir mal satmış veya imal etmiş veyahut bir iş görmüş yahut bir menfaat temin etmiş olan tacirden, diğer taraf,kendisine bir fatura verilmesini ve bedeli ödenmiş ise bunun da faturada gösterilmesini isteyebilir.  
                                                                      
    Bir faturayı alan kimse aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde münderecatı hakkında bir itirazda bulunmamışsa münderecatını kabul etmiş sayılır.    
    
Bu maddeye göre faturanın verilmesi ya da istenmesi zorunlu değilmiş gibi bir anlam çıkmaktadır. Oysaki böyle bir zorunluluğun olduğunu Vergi Usul Kanununun 232. maddesinde belirtilmiştir. Bu nedenle fatura hususunda iki yasayı bir arada düşünmek doğru olacaktır.
 
İkinci fıkrada yer alan hükme göre ise faturayı alan kimsenin aldığı tarihten itibaren faturanın içeriğiyle ilgili bir itirazda bulunmaması faturanın içeriğini kabul etmiş olduğunu gösterir. 
 
 
 Madde 66 ‘Defter Tutma Mükellefiyetinin Şümulü’
       
    3. Tacir hakiki şahıs ise karar defteri hariç olmak üzere birinci bentte yazılı defterleri veya işletmesinin mahiyet ve önemine göre sadece işletme defteri.   
                                                                          
    Tacirlerin işletmeleriyle ilgili işler dolayısıyla aldıkları mektup,yazı,telgraf, fatura, cetvel, senet gibi vesika ve kağıtlarla ödemelerini gösteren vesikaları ve yazdığı mektup, yazı ve telgrafnamelerin kopyalarını ve mukaveleleri, taahhüt ve kefalet ve sair teminat senetleri ve mahkeme ilamları gibi belgeleri muntazam bir tarzda dosya halinde saklamaları mecburidir.   
 
Bu maddede tacirlerin faturayı muhafaza etmeleri gerektiği hükme bağlanmıştır. Yani faturalar düzgün şekilde dosyalanarak saklanmalıdır.
 

1.2.1.2 Deniz Ticaretinde Fatura

 

Türk Ticaret Kanununun dördüncü kitabında fatura Deniz Ticareti açısından ele alınmıştır.

 

3. Sigorta ettirme borcu:                                                   
    a) Umumi olarak:                                                            
 
    Madde 1147 - Satıcı; yükletilmiş malları, sigorta poliçelerine derci mütat olan şartlar dairesinde denizcilik rizikolarına karşı muteber bir sigortacıya sigorta ettirmek ve sigorta ücretini ödemekle mükelleftir.                      
    Aksine mukavele veya teamül olmadıkça sigorta bedelinin malların fatura ile belli olan sif değerine umulan kar olarak yüzde on ilavesi suretiyle hasıl olacak tutarda olması lazımdır.                                                    
    Mallar kısım kısım yükletilmiş ise her kısım ayrı ayrı sigorta ettirilir. Satıcı alıcıya karşı bizzat sigortacı vazifesini göremez.           

 

4.  Vesikaları ibraz etme borcu:                                            
    a)  Umumi olarak:                                                           
 
    Madde 1150 - Mallar yükletildikten sonra muntazam cirolu konişmentosu ile beraber sigorta poliçesi veya onun yerine muvakkat bir sigorta ilmühaberi, kati fatura veya mallar kısım kısım yükletilmiş yahut 1157 ve 1158 inci maddelerde yazılı hallerden biri mevcutsa, muvakkat fatura ve icabı halinde malların vasfı ve tartısını müsbit şahadetname ile mukaveleye göre satıcının vermeye mecbur olduğu diğer vesikalar, satıcı tarafından gecikmeksizin alıcıya ibraz edilir veya ettirilir.                                                                      
    Konişmentoda çarter mukavelesine taallük eden kayıtlar bulunursa çarter     partinin sureti de ibraz edilir.         

 

 

 

4. Hususi haller:                                                           
    a) Tartı üzerinden ödeme:                                                   
 
    Madde 1157 - Satış bedeli tutarının, boşaltma zamanında tahakkuk edecek veya kabul edilecek tartı üzerinden ödeneceğine dair olan şart muteberdir. Bu suretle mukavele münderecatına göre muvakkat bir fatura tanzim edilerek vesikaların ibrazında ödenecek olan para satış bedelinin yüzde yetmiş beşi ile doksanı arasında bir noksanla tayin olunur.                                                   
    Malların ulaştığı limanda taraflar veya acenta veyahut temsilcileri hazır olduğu halde usulü dairesinde tartısı yapıldıktan sonra kati fatura tanzim olunur. İki fatura tutarları arasındaki fark, malların tesim alınması tarihinden itibaren sekiz gün içinde icabına göre alıcı tarafından ödenir veya satıcı tarafından kendisine geri verilir.                                                  
                                                                                
    b) "Tahminen" veya "katiyen muayyen miktar" kayıtları:                      
 
    Madde 1158 - Mukavelede "Tahminen" veya "Katiyen muayyen miktar" kayıtlı bulunduğu zaman satış bedeli aşağıda yazılı tarzda tayin olunup ödenir:           
    Mukavelede "Tahminen" kaydı mevcutsa satılan mallar geminin tamamen hamulesine şamil olduğu takdirde kararlaştırılan miktardan yüzde on ve hamulenin bir kısmından ibaret bulunduğu takdirde yüzde beş, ziyade veya noksan olarak teslim olunabilir.                                                                     
    "Katiyen muayyen miktar" kaydı alıcıya mukavelede muayyen olan miktarın tamamını talep hakkını bahşeder. Şu kadar ki; malların yolculuk sırasındaki firesinden veya deniz hasarları sebebiyle meydana gelen noksandan dolayı satıcı mesul olmaz.                                                                      
    Her iki halde çıkacak olan noksan veya ziyade miktarın bedeli, malların gemiden çıkarıldığı gün ve yerdeki rayice göre tayin olunup ödenir. Mamafih malların kısmen denize atılması veya deniz suyu ile ıslanarak ağırlığının artması veya eksilmesi sebebiyle hakiki tartısının tesbiti mümkün olmazsa muvakkat fatura tutarı katileşmiş olur.               

 

 

b) Masraflar:                                                               
 
    Madde 1154 - Malların varma limanına kadar deniz yoluyla taşınması sırasında ihtiyar olunacak türlü masrafları ve satış mukavelesinde aksine hüküm olmadıkça, mavna ücretiyle malların rıhtıma çıkarılması için gerekli masrafları, gümrük ve malların ithali sebebiyle ve ithali sırasında talep olunan harc, resim, vergi ve ithal takasları dahil olmak üzere, diğer mükellefiyetleri alıcıya aittir.       
    Malları teslim alabilmek için 1069 ve 1070 inci maddeler gereğince paraların ödenmesi lazım gelirse alıcı; fatura tutarına kadar ve satış bedelinden indirilmek üzere ödemelerde bulunmaya mecburdur.  

 

 

 

 

 

 

 

B) Taşıyanın hakları:                                                       
                                                                                
    I - Navlun hakkı:                                                           
    1. Ödeme mükellefiyetinin doğumu:                                           
 
    Madde 1069 - Gönderilen; malı teslim almakla navlun ve navlun teferruatından olan bütün masrafları ve sürastarya ücretini, teslim almanın dayandığı mukavele veya konişmento hükümlerine göre ödemeye, kendi hesabına Gümrük Resmi ödenmiş ve başka masraflar yapılmış ise bunları da vermeye ve kendine düşen diğer bütün borçları ifaya mecbur kalır.                                        
    Taşıyan navlunun ödenmesi ve gönderilene düşen diğer borçların yerine getirilmesi karşılığında malı teslime mecburdur.                                    
                                                                                
    2. Yükü teslimden imtina hakkı:                                             
 
    Madde 1070 - Taşıyan; müşterek avarya, kurtarma ve yardım masrafları ve deniz ödüncü yüzünden malı takyid eden alacaklarına mukabil bu alacakların tutarı olan parayı yahut o değerde teminatı elde etmedikçe malı teslime mecbur tutulamaz.                                                                            
    Deniz ödüncü donatan hesabına alınmış ise, taşıyanın teslimden önce malı deniz ödüncü kaydından kurtarmak mükellefiyeti malın teslimine engel olamaz.

 

II - Vesikaların mahiyetleri:                                               
 
    Madde 1443 - Başka deliller bulmaktaki güçlük dolayısiyle ticari münasebetlerde kabul edilegelmekte olan vesikalar ve hususiyle aşağıda yazılı olanlar umumiyetle ispata kafi vesikalar sayılır:                                       
                                                                                
    1. Menfaati ispat için:                                                     
    Geminin sigortasında, mülkiyeti tevsik eden senetler;                       
    Yükün sigortasında, sigortalının mallar üzerinde tasarrufta bulunabileceğini gösteren faturalar ve konişmentolar;                                         
    Navlunun sigortasında, çarter partiler ve konişmentolar;                    
    2. Malların yüklendiğini ispat için konişmentolar;                          
    3. Kazayı ispat için 985 inci maddede yazılı deniz raporu ve gemi jurnalı, zabıt ve müsadere hallerinde zabıt ve müsadere mahkemesinin kararı, gaiplik hallerinde geminin kalkma limanından çıktığı zamana ve gaiplik müddeti içinde varma limanına ulaşmadığına dair güvenilebilir vesikalar;                       
    4. Zararın ve şümulünün ispatı için, zararın tesbit olunduğu yerin kanun  veya teamüllerine uygun muayene, değer biçme ve açık artırmaya dair vesikalarla bilir kişilerin keşif kağıtları, yapılmış olan tamirlerin makbuzlu hesap pusulaları ve verilmiş diğer paraların makbuzmarı (Bununla beraber 1431 ve 1432 nci maddelerde yazılı geminin kısmi zarara uğraması halinde muayene ve değer biçme vesikalariyle keşif kağıtları ancak aşınma, eskime, çürüme veya kurt yemesinden ileri gelen zarar ayrıca tesbit edilmiş olmak ve aynı zamanda mümkün olduğu derecede Hükümetçe resmen tayin edilen yahut o yer mahkemesi veya Türkiye Cumhuriyeti konsolosu tarafından ve bunlar yoksa yahut var da bunların iştiraklerine imkan bulunmamışsa, diğer resmi makam tarafından hususi surette nasbolunan bilir kişiler çağrılmış bulunmak şartiyle kifayet eder.)       

 

 

 

1.2.2 Vergi Usul Kanununda Fatura

1.2.2.1 Faturanın Tarifi

 

Vergi Usul Kanununun 229. maddesinde faturanın tanımı şöyle yapılmıştır :

“Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır.”

 

1.2.2.2 Faturanın Şekli

 

Vergi Usul Kanununun 230. maddesinde faturanın şekli konu edilmiştir. Buna göre:

(2365 sayılı Kanunun 34'üncü maddesiyle değişen madde) Faturada en az aşağıdaki bilgiler bulunur:

1. Faturanın düzenlenme tarihi, seri ve sıra numarası;

2. Faturayı düzenleyenin adı, varsa ticaret unvanı, iş adresi, bağlı olduğu vergi dairesi ve hesap numarası;

3. Müşterinin adı, ticaret unvanı, adresi, varsa vergi dairesi ve hesap numarası;

4. Malın veya işin nevi, miktarı, fiyatı ve tutarı;

5. (3239 sayılı Kanunun 19'uncu maddesiyle değişen bent) Satılan malların teslim tarihi ve irsaliye numarası, (Malın alıcıya teslim edilmek üzere satıcı tarafından taşındığı veya taşıttırıldığı hallerde satıcının, teslim edilen malın alıcı tarafından taşınması veya taşıttırılması halinde alıcının, taşınan veya taşıttırılan mallar için sevk irsaliyesi düzenlenmesi ve taşıtta bulundurulması şarttır.)

Malın, bir mükellefin birden çok iş yerleri ile şubeleri arasında taşındığı veya satılmak üzere bir komisyoncu veya diğer bir aracıya gönderildiği hallerde de, malın gönderen tarafından sevk irsaliyesine bağlanması gereklidir. Bu bentte yazılı irsaliyeler hakkında fiyat ve bedel ile ilgili bilgiler hariç olmak üzere, bu madde hükmü ile 231 inci madde hükmü uygulanır. İrsaliyelerde malın nereye ve kime gönderildiği ayrıca belirtilir.

şu kadar ki nihai tüketicilerin tüketim amacıyla perakende olarak satın aldıkları malları kendilerinin taşıması veya taşıttırması halinde bu mallara ait fatura veya perakende satış fişinin bulunması şartıyla sevk irsaliyesi aranmaz.

1.2.2.3 Faturanın Nizamı

 

Vergi Usul Kanununun 231. maddesinde faturanın nizamı konu edilmiştir.

(2365 sayılı Kanunun 35'inci maddesiyle değişen madde) Faturanın düzenlenmesinde aşağıdaki kaidelere uyulur:

1. Faturalar sıra numarası dahilinde teselsül ettirilir. Aynı müessesenin muhtelif şube ve kısımlarında her biri aynı numara ile başlamak üzere ayrı ayrı fatura kullanıldığı takdirde bu faturaları şube ve kısımlarına göre şube veya kısmın isimlerinin yazılması veya özel işaretle seri tefriki yapılması mecburidir.

2. Faturalar mürekkeple, makine ile veya kopya kurşun kalemi ile doldurulur.

3. Faturalar en az bir asıl ve bir örnek olarak düzenlenir. Birden fazla örnek düzenlendiği takdirde her birine kaçıncı örnek olduğu işaret edilir.

4. Faturaların baş tarafında iş sahibinin veya namına imzaya mezun olanların imzası bulunur.

5. (3239 sayılı Kanunun 20'nci maddesiyle değişen bent) Fatura, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azamî (5035 Sayılı Kanunun 48/1-b maddesiyle değişen ibare. Geçerlilik:01.01.2004; Yürürlük:02.01.2004) yedi gün(*) içinde düzenlenir. Bu süre içerisinde düzenlenmeyen faturalar hiç düzenlenmemiş sayılır.

6. (3239 sayılı Kanunun 20'nci maddesiyle eklenen bent) Bu Kanunun 232 nci maddesinin birinci fıkrasına göre fatura düzenlemek zorunda olanlar, müşterinin adı ve soyadı ile bağlı olduğu vergi dairesi ve hesap numarasının doğruluğundan sorumludur. (Ancak bu sorumluluk, aynı maddenin 2 nci fıkrasının uygulandığı halleri kapsamaz.) Fatura düzenleyenin istemesi halinde müşteri kimliğini ve vergi dairesi hesap numarasını gösterir belgeyi ibraz etmek zorundadır.

1.2.2.4 Faturanın Kullanma Mecburiyeti

 

Vergi Usul Kanununun 232. maddesi faturanın kullanma mecburiyetini konu edinir:

Birinci ve (4369 sayılı Kanunun 81/A-7 nci maddesiyle değiştirilen ibare Yürürlük: 1.1.1999) ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenlerle(1) defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçiler:

1. Birinci ve ikinci sınıf tüccarlara;

2. Serbest meslek erbabına;

3. Kazançları (4369 sayılı Kanunun 81/A-7 nci maddesiyle değiştirilen ibare Yürürlük: 1.1.1999) basit usulde tespit olunan tüccarlara;(2)

4. Defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilere;

5. Vergiden muaf esnafa.

Sattıkları emtia veya yaptıkları işler için fatura vermek ve bunlar da fatura istemek ve almak mecburiyetindedirler.

(2686 sayılı Kanunun 28'inci maddesiyle değişen fıkra) (4444 sayılı Kanunun 13/C-4 maddesiyle değişen ibare Yürürlük; 14.8.1999) Yukarıdakiler dışında kalanların, birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ile kazancı basit usulde tespit edilenlerden ve defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilerden satın aldıkları emtia veya onlara yaptırdıkları iş bedelinin (3) (4444 sayılı Kanunun 13/C-4 maddesiyle belirlenen miktarlar Yürürlük; 14.8.1999) 50.000.000 lirayı (354 Sıra No.lu V.U.K Genel Tebliği ile 1.1.2006’dan itibaren 520, - YTL) geçmesi veya bedeli 50.000.000 liradan (4) 364 Sıra No.lu V.U.K Genel Tebliği ile 1.1.2007’dan itibaren 560, - YTL) az olsa dahi istemeleri halinde emtiayı satanın veya işi yapanın fatura vermesi mecburidir.

(3239 sayılı Kanunun 136'ncı maddesiyle fıkra kaldırılmıştır.)

1.3 Faturanın Hukuki Delil Niteliği

1.3.1 Faturanın Şekil Şartlarına Uygun Olması Gerekir

Bir faturanın öncelikle Vergi Usul Kanununun 230. maddesinde konu edilen şekil şartlarına uygun olması gerekir.[2]

 

 

1.3.2 Taraflar Arasında Ticari Bir İlişki Bulunmalıdır

Bir satıcının fatura düzenleyebilmesi için karşı tarafla arasında ticari bir ilişki bulunmalıdır. Satıcının müşteriye bir mal satmış olması veya bir hizmet sunmuş olması, müşterinin de bu malı almış  ya da hizmetten yararlanmış olması ise ticari bir ilişkinin gereğidir. Salt faturanın bildirilmesi alacak hakkı doğurmaz.Faturayı düzenleyen tacir aradaki ilişkiyi ve malın teslimini kanıtlamalıdır.[3]

 

Müşteri ile satıcı arasında yazılı bir sözleşme var ise, faturanın bu sözleşmeye uygun olarak düzenlenmiş olması gerekir. Yazılı bir sözleşmenin varlığı halinde, fatura içeriğinin aksini faturaya süresinde itiraz etmeyen taraf yazılı delillerle kanıtlama durumundadır. Ancak yazılı sözleşmeye uygun düzenlenmeyen faturaya itiraz edilmemesi halinde fatura içeriği kabul edilmiş sayılmaz. Sözleşmenin sözlü olması durumunda ise temel borç ilişkisinin faturayı veren kişi tarafından kanıtlanması gerektiği hakim görüşü olarak ortaya çıkmıştır.

 

Fatura, sözleşmenin ifa safhası ile ilgili olup mutlaka bir sözleşmeye dayanmalıdır. Sadece faturanın tebliğ edilmesi ve tebliğden itibaren sekiz gün içinde itiraz edilmemesi sözleşmesel ilişkinin varlığının kanıtı değildir. Bu nedenle sözleşmesel ilişkinin inkarı halinde faturayı düzenleyen kimsenin bu ilişkinin varlığını kanıtlaması gerekmektedir.(Adnan Beyreli, kazın İptali Davaları,Turhan Yayınevi Sayfa:160)

 

Hukuki açıdan fatura kesilmiş olmasına rağmen gerçekte mal teslimi yapılmamış veya hizmet tamamlanmamış ise faturanın hukuki niteliğinden yararlanmak mümkün değildir.[4]

 

1.3.3 Faturanın İçeriğinin Doğru Olması Gerekir

 

Fatura, müşteriyle satıcı arasında yapılan yazılı ya da sözlü, ticari bir anlaşmaya göre düzenlenir. Türk Ticaret Kanununun 23. maddesinde “Bir faturayı alan kimse, aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde münderecatı hakkında bir itirazda bulunmamışsa münderecatını kabul etmiş sayılır.” hükmü yer alır. Buna göre müşterinin, faturanın içeriği ile anlaşma hükümlerinin birbirine uymadığı gerekçesiyle itiraz edebilme hakkı bulunmaktadır.

 

1.3.4 Faturanın Karşı Tarafa Teslim Edilmiş Olması Gerekir

 

Bir fatura, satıcı tarafından müşteriye gönderildiğinde ve bu gönderimin satıcı tarafından ispat edilmesi halinde, hukuki bir delil niteliği taşır.

 

Türk Ticaret Kanununun 23/2 maddesinde “Bir faturayı alan kimse aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde münderecatı hakkında bir itirazda bulunmamışsa münderecatını kabul etmiş sayılır.” hükmü yer almaktadır. Bu hükme göre faturanın karşı tarafın eline geçtiği tarihin tespiti önem taşımaktadır. Bu tespit için de faturanın müşteri tarafından alındığının ispat edilmesi gerekir. Eğer bu ispat yapılamazsa veya satıcı faturayı gerçekten müşteriye göndermemişse fatura sadece satıcı için bir belge niteliği teşkil eder.

1.4 Faturanın Düzenlenmesi İçin Gerekli Yasal Süre

 

Vergi Usul Kanununda  malın tesliminden veya hizmetin ifasından önce fatura kesilemeyeceğine dair bir hüküm bulunmamasına rağmen VUK 229. maddede fatura tarifi “Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır.”şeklindedir. Bu tarif fatura kesiminin malın tesliminden ya da hizmetin ifasından sonra yapılacak bir işlem olduğunu ortaya koymaktadır.

 

 

Ayrıca yine Vergi Usul Kanunun  231/5 maddesinde  “Fatura, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azamî yedi gün(*) içinde düzenlenir. Bu süre içerisinde düzenlenmeyen faturalar hiç düzenlenmemiş sayılır. “hükmü 232. maddesinde ise satıcıların “sattıkları emtia” veya “yaptıkları işler” için fatura verecekleri hükmü bulunmaktadır. Bu hükümler de fatura kesiminin malın tesliminden veya hizmetin yapılmasından sonra olacağını göstermektedir.

 

Hukuki açıdan fatura kesilmiş olmasına rağmen, gerçekte mal teslimi yapılmamış veya hizmet tamamlanmamış ise faturanın delil olabilme niteliğinden yararlanabilmek mümkün olmadığı gibi, alıcının KDV hariç, fatura bedeli kadar borçlandığını söylemek de mümkün değildir.[5]

1.5 Faturanın İptali

 

Vergi Usul Kanununun 217. maddesi yanlış kayıtların düzeltilmesini konu edinmektedir:

 

Madde 217 - Yevmiye detferi madelerinde yapılan yanlışlar ancak muhasebe    
kaidelerine göre düzeltilebilir. Diğer bilimum defter ve kayıtlara rakam ve                                                                                                                                                                                                                                              yazılar yanlış yazıldığı takdirde düzeltmeler ancak yanlış rakam ve yazı okunacak şekilde çizilmek, üst veya yan tarafına veyahut ilgili bulunduğu hesaba doğrusu yazılmak suretiyle yapılabilir.                                            
    Defterlere geçirilen bir kaydı kazımak, çizmek veya silmek suretiyle okunamaz bir hale getirmek yasaktır.  
 
Bu maddeden anlaşıldığı üzere bir faturayı iptal ederken önemli olan eski bilgilerin okunacak şekilde kalmasıdır. Yanlamasına iki çizgi çizilmesi, ortasına iptal ibaresi yazılması ve yanına imza atılması uygulanan bir biçimdir.

1.6 Faturanın Zayii

 

Türk Ticaret Kanununun 68.maddesinin son bendinde yer alan hüküm;

 

III- Saklama müddeti:                                                       
 
    Madde 68 – “Bir tacirin saklamakla mükellef olduğu defter ve kağıtlar; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle ve kanuni müddet içinde ziyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yerin salahiyetli mahkemesinden kendisine bir vesika verilmesini isteyebilir. Mahkeme lüzumlu gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir. Böyle bir vesika almamış olan tacir defterlerini ibrazdan kaçınmış sayılır.”denilmektedir.
 
Bu maddeye göre, bir tacir saklamakla yükümlü olduğu belgeleri yangın, su baskını,yer sarsıntısı gibi bir afet nedeniyle kayba uğratırsa ticari işletmesinin bulunduğu yerin yetkili mahkemesinden zayi belgesi talebinde bulunur.
 
Vergi Usul Kanununun 13/4 maddesinde ise;“Sahibinin iradesi dışındaki sebepler dolayısıyla defter ve vesikalarının elinden çıkmış bulunması” mücbir sebep sayılmıştır.
 
Ancak mücbir sebepler dışında herhangi bir sebeple kaybolması söz konusu olursa, kaybettikleri faturaların numaralarını bağlı bulundukları vergi dairesine bildirmeleri gerekmektedir.
      

                                                                                                                                                         

2. e-FATURA                                                                              

2.1 e-Fatura Nedir?    

 
Elektronik faturalama olarak da bilinen elektronik fatura , elektronik yoldan kağıtsız faturalama yapılmasıdır.
Elektronik fatura; şirketler arasındaki ve şirketle müşterileri arasındaki fatura bilgisi akışının tamamen otomasyonunu hedefleyen ve kağıt fatura gönderilmesi ve alınmasını elimine eden bir kilometre taşıdır.[6]   
Elektronik faturalama, oluşturulan faturanın e-mail yoluyla doğrudan doğruya müşteriye gönderilmesi sürecidir.[7]
 
Elektronik fatura , satın alma süreçlerinin elektronik olarak birbirine bağlanmasını, satış ve faturalama gibi iş süreçlerinin elektronik ortama taşınmasını mümkün kılmaktadır.[8]
           
Bunun dışında elektronik fatura hem fatura düzenleyen hem de alan taraf için bir kazan-kazan(win-win-situation) çözümüdür. Çünkü gerek fatura gönderim süresi gerek ödeme süresi son derece kısalmaktadır.Fatura bilgilerinin manuel olarak doldurulması yüzünden yaşanan sıkıntılar ortadan kalkmakta ve iş süreci her iki taraf için de hatasız yürümeye başlamaktadır. Elektronik arşivleme olanağı sayesinde faturaların saklanması için kullanılan depo ve arşivler ortadan kalkmakta ve faturalar kolayca bulunabilmektedir.[9]
 
Elektronik fatura, faturaların internet üzerinden tanzim edilmesi, ödenmesi ve gönderilmesini mümkün kılmaktadır.Yine elektronik fatura sistemi elektronik olarak kayıtlı bilgilerin kağıda dökülerek transfer edilmesini ortadan kaldırmakta ve faturalama ve ödeme sirkülasyonunda farklı noktalara tekrar geri dönmesinin önüne geçmektedir. Bilgilerin elektronik formda saklanması , kağıt şeklindeki fiziksel transferin yerine geçmekte ve daha efektif olmaktadır. Bugün kullanılan kağıt faturalar, faturanın kaybedilmesi veya yanlış dökümante edilmesi  durumunda büyük sorunlara yol açmaktadır. Elektronik saklama ise , fatura nerede olursa olsun izlenebilme olanağını sağlamaktadır. Elektronik fatura kullanımı;
 
-ödeme sürecini ve kayıtların saklanmasını kolaylaştırmakta
-zaman kontrolünü ve ödeme oranını geliştirmekte
-ödeme etkinliğini ve online saklamayı geliştirmekte
-fatura kontrolü ve istenilen her zaman bedelin ödenmesi olanağı sunmakta
-online yönetimi kolaylaştırmakta
-fatura giderlerini azaltmakta
-çıktı alma ve posta giderlerini neredeyse ortadan kaldırmakta 
-hızlı uyuşmazlık çözümü sunmakta
-ve bazı durumlarda nakit akışını hızlandırmaktadır.[10] 
 
 
 
 
                                            

2.2 e-Fatura Uygulamaları

 

Eektronik faturalamanın iki çeşidi bulunmaktadır:

 

-Elektronik Fiş Sunumu ve Ödenmesi (Electronic Bill Presentment and Payment,EBPP)

 

Faturalar internet üzerinden oluşturulur ve fatura ödemesi de yine internet üzerinden yapılır.B2C (şirketten tüketiciye,business to customer) süreç olarak adlandırılan bu sistem çok sayıda bireysel müşterisi olan şirketler bakımından önemli bir araç haline gelmiştir.

 

-Elektronik Fatura Sunumu ve Ödemesi (Electronic Invoice Presentment and Payment,EIPP)

 

B2B (şirketten şirkete, business to business) pazardaki karşılığı EIPP olarak adlandırılmaktadır.Burada şirketler arasındaki ilişkilerde gönderilecek olan faturalar internet üzerinden gönderilmekte ve fatura bedeli de internet aracılığıyla ödenmektedir. Süreç burada nispeten daha karmaşıktır. Bu yöntem henüz geniş kitleler tarafından kabul edilmemiştir.

2.3 Uygulama Esasları

 

EIPP veya EBPP sistemine dahil olmayı düşünen işletmelerin aşağıdaki şu konuları göz önünde bulundurmaları gerekir:

 

-Stratejik düşün!Tedarik sistemini internete taşımayı düşünen işletmelerin sadece faturalamayı değil aynı zamanda fatura ödeme sürecini de hesaba katmaları gerekir.

 

-Bütçe ayır!Satın alınacak yazılımlar ve alıcı ve tedarikçinin muhasebe sistemine dahil olmak için gereken meblağlar için bütçe ayırmak gereklidir.

 

-Partner topla ve işe başla!Kilit partnerin işlem hacminin tespiti, mevcut faturalama süreçlerinin nasıl olduğunun analiz edilmesi, fatura alınması ve ödenmesi arasında ne kadar sürenin geçeceğinin belirlenmesi gibi birtakım kriterlere göre tespit edilmesi gerekir.

 

Ancak müşterilerin elektronik fatura kullanmasını talep etmek ise biraz daha güçtür.Bu yüzden müşterinin kendisine en uygun olan en iyi şekilde sisteme bağlanmasını sağlayacak esnek çözümlere yatırım yapmak önemlidir.[11]

 

2.4 Dünyada e-Fatura Uygulamaları

 

Dünya ,Eylül 2006 ‘da Berlin’de elektronik faturayı konu alan üç gün sürecek bir konferansa hazırlanırken bazı ülkelerdeki durum aşağıdaki şekildedir:

2.4.1 AB’deki Durum

2001 yılında , KDV bakımından faturalama ve elektronik faturalamaya ilişkin ortamın basitleştirilmesi, modernizasyonu, harmanizasyonunu amaçlayan 2001/115/EC sayılı AB Konseyi Direktifi yayınlanmıştır.1.1.2004 tarihi itibariyle Direktif, her üye devlet tarafından iç hukuklarına transpoze edilmeye başlanmıştır,1.5.2004 tarihi itibariyle de Birliğe yeni katılan üyeler  tarafından iç hukuklarına alınmaya başlanmıştır.Ancak direktifin iç hukuklara alınırken çevirisinde bazı uyumsuzluklar yapıldığı için birçok şirket ve çözüm sağlayıcı e-fatura ve e-arşivleme bakımından bir patlama beklerken, umdukları gerçekleşmemiştir.

 

 

 

Avrupa Birliği çerçevesinde yapılan bir araştırmanın sonuçlarına göre yüksek miktarda fatura düzenleyen Avrupalı şirketlerin yarısı e-fatura ve e-arşivleme sistemlerini kurma sürecindedirler veya önümüzdeki 12 aylık dönemde kurmayı planlamaktadırlar.Bugün halihazırda e-faturalama sistemlerini kullanan şirketlerin oranı ise 1/3’tür.Bu sistemleri kullanan şirketler bu teknolojiden memnun olduklarını ve iş süreçlerinde %70’in üzerinde bir etkinliği yakaladıklarını ve %60’tan fazla gider tasarrufu yaptıklarını belirtmektedirler. [12]

 

Bu araştırmanın sonuçlarına göre şirketler e-faturanın artık yararlarına inanmışlar ve bazıları bu yolda ilk adımlarını birkaç yıl önce elektronik veri değişimi (EDI) ile atmıştır. Diğer önemli sayıdaki şirketler ise tarama (scanning) projelerine angaje olmuşlardır. Diğer bazı şirketler ise şimdiye kadar beklemişler ve şimdi kendi e-fatura  ve e-arşivleme projelerini tamamlamaktadırlar veya yakın zamanda buna başlamayı planlamaktadırlar.[13]

e-faturalama ve e-arşivleme teknolojileri hala olgun olan EDI iletişimine dayanmaktadır ve gelişmiş elektronik imza gibi gelişmekte olan teknolojiler ise çok iyi bilinmemekte ve çok fazla kullanılmamaktadır.

 

EIPP ve EBPP platformları tüm Avrupa’da erişilebilir durumda olmasına rağmen,  birçok şirket faturalama süreçlerini outsource etmemektedir. Faturaların arşivlenmesi hala kağıt üzerinde  ve lokal esaslı yapılmaktadır.Yani bu konuda yasal düzenlemeler hazır gerekli teknoloji mevcut olmasına rağmen kağıtsız e-faturalama ve e-arşivleme hala başlangıç aşamasındadır.[14]

2.4.2 İngiltere

Kredi Yönetimi Araştırma Merkezi tarafından yayınlanan bir araştırmaya göre; incelenen 400 şirketin %35’i müşterilerine elektronik fatura göndermektedir. İngiltere’de yasalar fatura gönderiminin şekli ve yönetimi bakımından herhangi bir ayrım yapmadığı için, elektronik faturanın e-mail’le gönderilmesi yasal olarak bağlayıcıdır.[15]

2.4.3 Finlandiya

Vergi uygulamasında faturalar mükellefler tarafından imzalanmamaktadır; bu sebeple elektronik fatura düzenlenmesi de mümkün olduğunca teknoloji bağımsız bir dilde kaleme alınmış ve spesifik teknik gereksinimlerinden kaçınılmıştır.

 

Elektronik faturalardaki tanımlama fonksiyonu mükellefler tarafından kullanılan BID(Business Identıty Code-Ticari Kimlik Kodu) kodunun elektronik faturalara girilmesiyle yerine getirilmektedir.Elektronik faturaların dağıtımı için kullanıcılar ve elektronik sertifika hizmet sağlayıcıları arasında ve elektronik hizmet sağlayıcılarının kendi aralarında sözleşme yapması gerekmektedir.

 

Faturayı yayınlayan ve alan taraflar yollama ve alma işlevleri için kendi istedikleri elektronik fatura hizmet sağlayıcıyı veya bu görevi de üstlenmiş olan bir bankayı seçebilmektedirler. http://www.einvoiceconsortium.com/en/uutinen2.html

 

2.4.4 Estonya

1.350.000 nüfusu ve 60.000 şirket sayısıyla Avrupa’da elektronik fatura uygulamasının başarıyla gerçekleştiği ülkelerden birisidir.2003 yılında kağıt ortamındaki faturalara göre %3.2’lik bir oranla 70 000 elektronik fatura kullanılmıştır, bu rakamın 2006 yılında %11’lik bir oranla 310 000 elektronik faturaya ulaşması beklenmektedir.[16]

 

2.5 2001/115/EC Sayılı Direktif

e-faturalama AB bünyesinde uzun zamandır kullanılmaktadır. Ancak üye devletlerin KDV alanında farklı yasa ve yönetmeliklere sahip olması, elektronik faturanın efektif olarak geliştirilmesini ve basitleştirilmesini güçleştirmiştir.  Bazı üye devletler elektronik faturalama için bürokratik engeller koyarken, diğer bazı üye devletler ise sınır ötesi ticarette elektronik faturalamaya izin vermemektedir.[17].Bu yüzden Avrupa Birliği Konseyi 77/388/EEC sayılı Direktifin,2001/115/EC sayılı Direktif ile değiştirilmesini kabul etmiştir.

 

Direktif özet olarak:

-Her faturada bulunması gereken zorunlu unsurların bir listesini vermektedir.

-Belirli tacir,esnaf( ve fatura kategorileri(miktar düşük olduğu için) basitleştirme şemaları

-Kağıt yerine elektronik fatura düzenlenmesi opsiyonu

-Faturaların saklanacağı yerin ve saklama metodunun seçiminde serbesti (Örneğin;Direktif bir tacir için faturaları, kurulu olduğu ülke dışında başka bir üye devlete online olarak tutmasını mümkün kılmaktadır.)

-Tacir için faturalama operasyonlarını üçüncü bir kişiye veya müşterilerine outsource etme olanağı

-VAT çerçevesinde faturalamanın koşullarının basitleştirilmesi, modernizasyonu ve uyumlaştırılması,

 

Avrupa Birliği seviyesinde henüz uyumlaştırılmayan veya düzenlenmeyen ulusal mevzuat şunlardır:

-Arşivleme

-Muhasebe-Vergi Denetimi

-İdare ve Prosedürler

-Vergi Mevzuatı

2.5.1 Elektronik Fatura İçin Aranan Kriterler

KDV anlamında kabul görecek bir elektronik faturalama için, Direktif’te iki önemli koşul belirlenmiştir:

-Müşteri tarafından bunun kabul edilmesi : Müşteri satıcı tarafından elektronik fatura gönderilmesini kabul edebilir veya elektronik fatura almak istemiyorsa bunu reddedebilir.

-Kaynağın doğruluğu ve içeriğin bütünlüğünün garanti edilmiş olması gerekir.

 

Bu durumda faturalar kağıt formda veya müşterinin kabul etmesi durumunda elektronik olarak gönderilebilir. Faturanın kaynağının doğruluğu ve içeriğinin bütünlüğü sağlanmışsa, üye devletler elektronik olarak gönderilen faturayı kabul edeceklerdir. Bu şartların sağlanması ise;

 

-gelişmiş elektronik imza[18] (AB Direktifinde öngörülen bu kriter İngiltere’de tartışmalara sebebiyet vermiştir.) ile

-veya EDI ile(zorunlu bir standart değil) veya

-üye devletler tarafından kabul edilecek diğer herhangi bir yöntem ile sağlanacaktır.[19]

2.5.2 Elektronik İmzalı  Elektronik Fatura Örnekleri

1-Basit Elektronik İmza: Bir elektronik faturanın en basit şekli, normal bir faturanın taşıması gereken tüm unsurları ihtiva eden ve imza olarak da faturayı tanzim eden kişi olarak hareket eden kişinin adını ihtiva eden düz bir metni içeren bir e-posta’dır. İsim ya düz metin şeklinde veya tarayıcıdan geçirilmiş bir imza olarak yer alabilir. Bazı e-mail programları imza ve basit şifreleme sistemleri bakımından da bazı işlevlere sahiptir. Basit elektronik imzalarla aynı kategoriye ayrıca; EDI kapsamındaki elektronik faturalar ve ERP yazılımları da girmektedir.

 

2-İleri Elektronik İmza: PKI teknolojisi kullanılarak bir şifreleme programı yardımıyla imzalanan e-maillerde ise, ileri elektronik imza ile imzalanmış dökümanlar söz konusudur.Bu tür yazılımların en çok bilinen ve yüksek güvenlik seviyesi sunan örneği ise PGP (Pretty Good Privacy)’dir.

 

3-Nitelikli Elektronik İmza: Katma Değer Vergisi bakımından elektronik fatura olarak, şüphesiz sadece nitelikli elektronik imza olarak adlandırılan en yüksek güvenlik seviyesi sunan imzaları tercih etmektedir. Bu kapsama göre; herhangi bir şekilde elektronik yoldan gönderilen faturaların nitelikli elektronik imza ile imzalanmış olması şarttır. Olası herhangi bir uyuşmazlıktaki delil değeri dolayısıyla akredite olmuş bir sertifika hizmet sağlayıcısının sertifikalarının kullanılması önerilmektedir.[20]

2.6 Türk Hukukunda Elektronik Fatura

 

Bilgi ve iletişim teknolojileri sürekli yenilik kazanırken , verimlilik ve rekabet avantajı sağlayan elektronik ortam ticari hayatta günden güne daha çok kullanılmaya başlandı. Bu uygulamalar kağıt temelli işlemlerin sayısal temelli yürütülmesini zorunlu kılmaktadır. Avrupa Birliği elektronik fatura ile ilgili düzenlemesini 2001/115/EC sayılı Direktifle yaptı. Türkiye’de ise bu konuda atılan adımlardan biri  E-Dönüşüm Projesi 2005 Eylem Planının[21] 49 ve 50 Numaralı “Elektronik Faturanın Kullanım Usul ve Esaslarının Belirlenmesine Yönelik Hazırlık Çalışmalarının Yapılması “ve “Ticari defterlerin elektronik ortamda tutulması” başlıklarında tanımlanan eylemlerdir. Sorumlu kuruluş Maliye Bakanlığı olarak belirlenmiştir.

 

e-Fatura konusunda Türk Ticaret Kanunu’nda tasarı halinde bir hüküm mevcuttur. (Tasarı md.1503/f.1). Vergi Usul Kanunu mükerrer 242. md. ve bunun uygulanma şekline ilişki olarak hazırladığı Tebliğ taslaklarında” elektronik defter ve kayıt” diğer bir ifade ile “elektronik muhasebe” sistemine ilişkin hükümlere yer verilmiştir. Bunun dışında vergi yasalarımızda “ e-fatura ve işleyişini düzenleyen hükümler henüz mevcut değildir.

 

2.6.1 Türk Ticaret Kanunu (TTK) Tasarısı’nın e-Faturaya İlişkin Hükümleri

 

Türkiye Büyük Millet Meclisi alt komisyonunda halen görüşülen Türk Ticaret Kanunu Tasarısı’nın[22] , Ticaret Hukuku bakımından elektronik faturayla ilgili hükmü aşağıdaki şekildedir:

 

Madde 1503.-(1) Tarafların açıkça anlaşmaları ve 18. maddenin üçüncü fıkrası saklı kalmak şartıyla , ihbarlar,ihtarlar,itirazlar ve benzeri beyanlar; fatura, teyid mektubu, iştirak taahhütnamesi, toplantı çağrıları ve bu hüküm uyarınca yapılan elektronik gönderme ve elektronik saklama sözleşmesi, elektronik ortamda düzenlenebilir, yollanabilir, itiraza uğrayabilir ve kabul edilmişse hüküm ifade eder.

 

2.6.2 Vergi Usul Kanunu Mükerrer 242. Madde  (Elektronik Ortamdaki Kayıtlar ve Elektronik Cihazla Belge Düzenleme)

 

(4731 sayılı Kanunun 4/E maddesiyle eklenen fıkra) Elektronik belge, şekil hükümlerinden bağımsız olarak bu Kanuna göre düzenlenmesi zorunlu olan belgelerde yer alan bilgileri içeren elektronik kayıtlar bütünüdür.

 

Maliye Bakanlığı; elektronik defter, belge ve kayıtların oluşturulması, kaydedilmesi, iletilmesi, muhafaza ve ibrazı ile defter ve belgelerin elektronik ortamda tutulması ve düzenlenmesi uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye, elektronik ortamda tutulmasına ve düzenlenmesine izin verilen defter ve belgelerde yer alması gereken bilgileri internet de dahil olmak üzere her türlü elektronik bilgi iletişim araç ve ortamında Maliye Bakanlığına veya belirleyeceği gerçek veya tüzel kişilere aktarma zorunluluğu getirmeye, bilgi aktarımında uyulacak format ve standartlar ile uygulamaya ilişkin usul ve esasları tespit etmeye, bu Kanun kapsamına giren işlemlerde elektronik imza kullanım usul ve esaslarını düzenlemeye ve denetlemeye yetkilidir.

2.6.3 Vergi Usul Kanunu 361 Nolu Genel Tebliği

 

213 sayılı Vergi Usul Kanununun Mükerrer 242 nci maddesinin 2 numaralı fıkrası hükmü ile Maliye Bakanlığı’na verilen yetkiye istinaden, Vergi Usul Kanunu uyarınca kağıt ortamında düzenlenen, tutulan, muhafaza ve ibraz edilen defter ve belgeler yerine, aynı bilgileri içeren elektronik defter ve belgelerin oluşturulması, kaydedilmesi, iletilmesi, muhafazası ve ibrazına ilişkin usul ve esaslar  bu tebliğde  belirtilmiştir.

 

Söz konusu uygulamadan yararlanabilmek için başvuran mükelleflerin belirlenen bazı şartları sağlamaları halinde Gelir İdaresi Başkanlığınca elektronik defter ve belge uygulamasına geçmeleri için kendilerine izin verilebilecektir.Bu şartlar aşağıdaki şekildedir:

 

1-Bilanço esasına göre defter tutulmalıdır.

2-Elektronik ortamda tutulacak defter ve belge sistemi donanım, yazılım, personel ve diğer açılardan uygun bulunmalıdır.

 

İzin alan mükellefler alış ve gider belgelerini, veri formatındaki bilgileri içerecek şekilde elektronik kayıt ve belge haline getirecekler, ayrıca bu belgeleri orjinal haliyle de kağıt ortamında muhafaza edeceklerdir. Mükellefler, anlaşmalı matbaalarda bastırmak veya notere tasdik ettirmek suretiyle Vergi Usul Kanunu uyarınca düzenlemek zorunda oldukları belgelerin aslını, kağıt ortamında düzenleyerek ilgili kişiye verecek, ancak bu belgelerin ikinci nüshalarını veri formatına uygun şekilde elektronik ortamda elektronik belge olarak muhafaza edeceklerdir.

 

Mükellefler, elektronik defter ve belgeleri Gelir İdaresi Başkanlığı’nın belirleyeceği dönemlerde  tebliğin 6. bölümünde belirtildiği şekilde DVD-R’lara kaydedecekler ve Gelir İdaresi Başkanlığı’na göndereceklerdir.

 

Mükellefler, elektronik defter ve belge sistemine ilişkin bilgisayar kayıtlarındaki yok olma, zarar görme veya işlem görememe ve değişiklik hallerini , Gelir İdaresi Başkanlığına 15 gün içinde bildirerek yok olan veya zarar gören kayıtlarını ayrıntılı olarak açıklamak ve bu kayıtları nasıl tamamlayacağına ilişkin ayrıntılı bir plan sunmak zorundadırlar. Ancak mükelleflerin sistemde değişiklik yaratmayan hususları bildirmelerine gerek bulunmamaktadır.

 

Başkanlıkça ön denetime tabi tutularak, belirlenmiş olan formata uygunluğu kabul edilen veriler vergi kanunları karşısında kağıt ortamında tutulan defter ve belgeler gibi kabul edilecektir.

 

Bu Tebliğin 8. maddesinde:

 

Başkanlık, durumlarını da dikkate alarak mükelleflerin;

1. Vergi Usul Kanunu uyarınca düzenlemek zorunda oldukları belgelerin tamamı veya bir kısmını (asıl nüshayı) kağıt ortamında düzenleyerek ilgili kişilere vermelerine ve sadece bu belgelerin ikinci nüshalarını,

 

2. Vergi kanunlarına göre tutmak zorunda oldukları defterleri,

3. Vergi kanunlarına göre tutmak zorunda oldukları defterlerin yanında Vergi Usul Kanunu uyarınca düzenlemek zorunda oldukları belgelerin tamamı veya bir kısmını (asıl nüshayı) kağıt ortamında düzenleyerek ilgili kişilere vermelerine ve sadece bu belgelerin ikinci nüshalarını,

4. Vergi kanunlarına göre tutmak zorunda oldukları defterlerin yanında bu defterlerin dayanağı olan belgelerden sadece alış ve gider belgesi mahiyetinde olanları veri formatına uygun şekilde elektronik ortamda elektronik defter ve/veya belge olarak muhafaza etmelerine (Tebliğin diğer bölümlerinde yer alan usul ve esaslara uyulmak şartıyla) izin vermeye ve lüzumu halinde verilen izinleri kaldırmaya yetkilidir.[23]

 

2.6.4 e-Faturayla İlgili Bir Görüş

 

İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi öğretim üyelerinden Prof.Dr.Recep Pekdemir “Elektronik Faturayla Elektronik Vergi Denetimi” başlıklı yazısında , elektronik faturayla ilgili görüşlerini şu şekilde açıklamıştır:

“Haberleşme ve bilgi işleme teknolojilerindeki gelişmelerden yararlanarak 2004 yılında başlatılan elektronik bildirge ve elektronik beyanname uygulamaları ile Elektronik İmza Kanunu, yine muhasebe ve denetim uygulamalarında yeni bir dönemin başlangıcını oluşturmuşlardır. Bunların ardından, elektronik fatura, elektronik defter ve belge düzeni, elektronik vergi denetimi, elektronik katma değer vergisi iadesi, elektronik karşı inceleme gibi pek çok uygulama, bana göre, yakın zamanda iş hayatımızda yerini alacak ve profesyonel muhasebe mesleğinden beklenen hizmetlerin çehresini değiştirecektir.

Elektronik fatura istiyoruz...

…Son zamanlarda, yaklaşık yirmi tane fatura ve benzeri unsurlar, posta ve kargo hizmetleriyle, her ay evimize ulaştırılmaktadır. Bunların içinde sabit ve hareketli telefonlar, kablo TV yayını, uydu vasıtasıyla TV yayını, ADSL hizmeti, internet sunucu hizmet, banka hesap özetleri, kredi kartı hesap özetleri gibi faturalar ve belgeler bulunmaktadır. Bu faturalar ve belgelerden bazıları hem elektronik ortamda ve hem de kağıt-belge ortamında evimize gelmektedir. Tahmin edildiği gibi, kağıt ortamında evimize gelen bu fatura ve belgelerin tümü, daha önce elektronik ortamda gelip tarafımızdan incelendiği için, doğrudan çöp kutusuna gitmektedir. Sonuç, yaklaşık yirmi tane kağıt sayfası, yirmi tane zarf ve posta-kargo hizmetleri için ödenen tutarlar israf edilmektedir. Sonuç olarak ormanlarımız yok edilmekte ve paralarımız israf edilmektedir. Biz aile olarak, biz istemedikçe evimize kağıt ortamında fatura, dekont, hesap özeti gibi belgelerin gelmesini istemiyoruz; daha doğrusu bizlere bu hizmetleri verenlerin bu fatura, dekont, hesap özeti gibi belgeleri kağıt ortamında bizim için düzenlemelerini istemiyoruz... Ancak, günümüzdeki vergi mevzuatı, bize hizmet verenlerin bu belgelerden fatura nitelikli olanları önce yetkili matbaalarda bastırmasını ve daha sonra onları düzenleyerek bize göndermelerini emrediyor. Öyleyse talebimizin gerçekleşebilmesi için bu konuda bir yasal düzenlemeye gereksinim vardır. Bu düzenleme, isteyene elektronik ortamda fatura ve benzeri unsurların gönderilmesine olanak verecek bir düzenleme olmalıdır.”

3. FATURA ve  e-FATURA KARŞILAŞTIRMASI

3.1 Faturanın Hukuki Delil Niteliği

Bir faturanın hukuki delil niteliği taşıması için gereken unsular: faturanın satıcı tarafından düzenlenmesi, taraflar arasında ticari bir ilişkinin var olması, faturanın şekil şartlarına uygun olası, faturanın içeriğinin doğru olması ve faturanın karşı tarafa teslim edilmiş olması olarak kısaca bellirtebiliriz.

Her türlü unsur bakımından bir elektronik fatura da normal bir faturanın taşıması gereken tüm zorunlu unsurları ihtiva eder. Ancak  KDV anlamında kabul görebilmesi için müşteri tarafından kabul edilmesi ve kaynağın doğruluğu ve içeriğin bütünlüğünün garanti edilmiş olması gerekir. Bu da yukarıda da açıklandığı gibi gelişmiş elektronik imza, elektronik veri iletimi ya da üye devletler tarafından kabul edilecek herhangi bir yöntem ile sağlanacaktır.

 

Almanya’da 27.07.2002 tarihinden bu yana sadece bir sertifika sağlayıcının verdiği nitelikli elektronik imza ile imzalanmış olan elektronik faturalar kabul edilmektedir.[24]

 

Avusturya Maliye Bakanlığı’nın 13.07.2005 tarihli genelgesinde elektronik olarak gönderilen bir faturanın , İmza Kanunu md. 2 Z.3 a-d’de öngörülen gerekliliklere  uygun olan ve bir Sertifika Hizmet sağlayıcının verdiği sertifikaya istinad eden bir imza ile imzalanması gereklidir.[25]

 

Elektronik fatura sadece elektronik yoldan iletilen verilerin mevcudiyetini şart kılmaktadır. Hukuki ve vergisel çerçeve koşulları bakımından dikkati ilgili elektronik dökümanların imzalanması konusuna yöneltmek gerekir. İmzalama bakımından ne kadar sıkı şekil koşulları söz konusu olursa, bununla bağlantılı olarak farklı hukuki sonuçlar karşımıza çıkacaktır.[26]

 

3.2 Faturanın Düzenlenmesi İçin Gerekli Yasal Süre

 

Faturanın düzenlenmesi için yasalarda belirlenen yasal süre malın teslimi veya hizmetin yapıldığı

Tarihten itibaren azami 7 gün olarak belirlenmiştir.

Vergi Usul Kanununun 231/5. fıkrası gereği Fatura; malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami 7 gün içinde düzenlenmesi gerekmekte olup yine bu maddeye göre bu süre içinde düzenlenmeyen faturalar hiç düzenlenmemiş sayılır denilmektedir.

 

Elektronik fatura içinde kanaatimizce yukarıda VUK’da belirtilen 7 günlük süre geçerliliğini koruyacak olup elektronik imzanında bu kapsamda pratikte uygulanabilirliğinin oluşması ile normal faturalamalardaki geçerli şartlar burdada aynen kendini ifade edebilecektir.

3.3 Faturanın İptali

 

Vergi Usul Kanununun 217. maddesinde “Diğer bilumum defter ve kayıtlara rakam ve yazılar yanlış yazıldığı takdirde düzeltmeler ancak yanlış rakam ve yazı okunacak şekilde çizilmek, üst veya yan tarafına veyahut ilgili bulunduğu hesaba doğrusu yazılmak suretiyle yapılabilir.
Defterlere geçirilen bir kaydı kazımak, çizmek veya silmek suretiyle okunamaz bir hale getirmek yasaktır.” Denilmektedir. Maddenin bu özünden hareketle yanlış yazılan bir faturanın iptal edilmesi gerekiyorsa bu faturanın üstünün yanlamasına iki çizgi ile çizilerek arasına İPTAL  tabirinin yazılması ve yanının imzalanması ile bir faturanın iptal işleminin gerçekleşmesi için yeterli olacağı kanaatindeyiz.

 

Elektronik faturada ise bu işlem belki dahada kolay olacak olup iptal edilecek e-faturanın üzerine düşülecek bir özel kodla (ki bu tür kodların önceden Maliye Bakanlığınca tanımlanmış olması uygun olacaktır) bu işlem yerine getirilecek olup, iptal edilen e-fatura elektronik ortamda saklanacaktır.

3.4 Faturanın Zayii Olması

 

Elektronik defter ve belge sisteminin , elektronik defter ve belgelerin değiştirilememesi, bozulamaması, silinememesi, okunamaz hale getirilememesi, erişilememesi konularında önlemler içeren kontrol mekanizmaları bulunmalıdır.

 

Mükellefler, elektronik defter ve belge sistemine ilişkin bilgisayar kayıtlarındaki yok olma, zarar görme veya işlem görememe ve değişiklik hallerini  Başkanlığa 15 gün içinde bildirerek yok olan veya zarar gören kayıtlarını ayrıntılı olarak açıklamak ve bu kayıtları nasıl tamamlayacağına ilişkin ayrıntılı bir plan sunmak zorundadırlar.[27]

 

Bugün kullanılan kağıt faturalar faturanın kaybedilmesi veya yanlış dökümante edilmesi durumunda büyük sorunlara yol açmaktadır. Elektronik saklama ise fatura nerede olursa olsun izlenebilmesi olanağını sağlamaktadır[28].


4. Vergi Usul Kanunu Mükerrer 242. Madde  (Elektronik Ortamdaki Kayıtlar ve Elektronik Cihazla Belge Düzenleme)

(4731 Sayılı Kanunun 4/E maddesiyle [mu1] değişen başlık, Yürürlük: 30.12.2001)
Elektronik ortamdaki kayıtlar ve elektronik cihazla belge düzenleme

Mükerrer Madde 242 - 1.
(3762 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle eklenen madde) Maliye ve Gümrük Bakanlığı; mükelleflere, niteliklerini belirlediği elektronik cihazları kullandırmak suretiyle belge düzenlettirmeye ve kullanılacak özel cihazlardan çıkarılan pulları belgelere ekletmeye yetkilidir. Elektronik cihazlarla düzenlenen belgeler ile özel cihazlardan çıkarılan pulları ihtiva eden belgeler bu Kanun hükümlerine uygun olarak düzenlenmiş belge hükmündedir.

Elektronik cihazların belirlenen nitelikleri uygunluğu 6.12.1984 gün ve 3100 sayılı Kanun'un 5 inci maddesine göre kurulan komisyonun görüşü alınarak Maliye ve Gümrük Bakanlığınca onaylanır.

Maliye ve Gümrük Bakanlığı, elektronik cihazlarla veya kullanılacak özel cihazlardan çıkarılan pulları ekletmek suretiyle belge düzenletme yetkisini; iş grupları, sektörler, bölgeler, yerleşim birimleri, yıllık hasılat tutarları itibariyle veya sabit bir işyerinde faaliyet gösterilip gösterilmediğine göre ayrı ayrı veya topluca kullanabilir.

Mükellefler, 3100 sayılı Kanuna göre niteliklere belirlenen ödeme kaydedici cihazlar ile birinci fıkrada belirtilen cihazları piyasadan temin edebilecekleri gibi, Maliye ve Gümrük Bakanlığından da temin edebilirler. Maliye ve Gümrük Bakanlığı bu cihazları temin etmeye, zimmet karşılığı vermeye bu konularla ilgili bütçe işlemlerini yapmaya ve diğer usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.

Bakanlıkça zimmet karşılığı verilen cihazların bozulması, çalınması gibi nedenlerle kullanılamaz hale gelmesi halinde cihaz bedelinin 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre mükelleften tahsili yoluna gidilir.

2. 4731 Sayılı Kanunun 4/E maddesiyle eklenen fıkra, Yürürlük: Henüz tahsil edilmemiş ikamet tezkeresi harçları hakkında da uygulanmak üzere 30.12.2001) Elektronik defter, şekil hükümlerinden bağımsız olarak bu Kanuna göre tutulması zorunlu olan defterlerde yer alması gereken bilgileri kapsayan elektronik kayıtlar bütünüdür.

Elektronik belge, şekil hükümlerinden bağımsız olarak bu Kanuna göre düzenlenmesi zorunlu olan belgelerde yer alan bilgileri içeren elektronik kayıtlar bütünüdür.

Elektronik kayıt, elektronik ortamda tutulan ve elektronik defter ve belgeleri oluşturan, elektronik yöntemlerle erişimi ve işlenmesi mümkün olan en küçük bilgi ögesini ifade eder.

Bu Kanunda ve diğer vergi kanunlarında defter, kayıt ve belgelere ilişkin olarak yer alan hükümler elektronik defter, kayıt ve belgeler için de geçerlidir. Maliye Bakanlığı, elektronik defter, belge ve kayıtlar için diğer defter, belge ve kayıtlara ilişkin usul ve esaslardan farklı usul ve esaslar belirlemeye yetkilidir.

Maliye Bakanlığı; elektronik defter, belge ve kayıtların oluşturulması, kaydedilmesi, iletilmesi, muhafaza ve ibrazı ile defter ve belgelerin elektronik ortamda tutulması ve düzenlenmesi uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye, elektronik ortamda tutulmasına ve düzenlenmesine izin verilen defter ve belgelerde yer alması gereken bilgileri internet de dahil olmak üzere her türlü elektronik bilgi iletişim araç ve ortamında Maliye Bakanlığına veya belirleyeceği gerçek veya tüzel kişilere aktarma zorunluluğu getirmeye, bilgi aktarımında uyulacak format ve standartlar ile uygulamaya ilişkin usul ve esasları tespit etmeye, bu Kanun kapsamına giren işlemlerde elektronik imza kullanım usul ve esaslarını düzenlemeye ve denetlemeye yetkilidir.

 

 


 

5. 361 SIRA NOLU VUK GENEL TEBLİĞİ

 

 

Başlık

361 SIRA NO'LU VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ

Resmi Gazete No

26225

Resmi Gazete Tarihi

11/07/2006

Kapsam

 

1. Giriş

213 sayılı Vergi Usul Kanununun Mükerrer 242 nci maddesinin 2 numaralı fıkrası hükmü ile Maliye Bakanlığı; elektronik defter, kayıt ve belgelerin oluşturulması, kaydedilmesi, iletilmesi, muhafazası ve ibrazı ile defter ve belgelerin elektronik ortamda tutulması ve düzenlenmesi uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye, elektronik ortamda tutulmasına ve düzenlenmesine izin verilen defter ve belgelerde yer alması gereken bilgileri internet de dahil olmak üzere her türlü elektronik bilgi iletişim araç ve ortamında Maliye Bakanlığına veya belirleyeceği gerçek veya tüzel kişilere aktarma zorunluluğu getirmeye, bilgi aktarımında uyulacak format ve standartlar ile uygulamaya ilişkin usul ve esasları tespit etmeye ve bu Kanun kapsamına giren işlemlerde elektronik imza kullanım usul ve esaslarını düzenleme ve denetlemeye yetkili kılınmıştır.

Anılan yetkiye istinaden, Vergi Usul Kanunu uyarınca kağıt ortamında düzenlenen, tutulan, muhafaza ve ibraz edilen defter ve belgeler yerine, aynı bilgileri içeren elektronik defter ve belgelerin oluşturulması, kaydedilmesi, iletilmesi, muhafazası ve ibrazına ilişkin usul ve esaslar aşağıdaki gibi belirlenmiştir.

2. Kullanılan Terimler

Elektronik ortamda tutulacak defter ve belge uygulamasında kullanılacak olan terimler aşağıda tanımlanmıştır.

Başkanlık: Gelir İdaresi Başkanlığıdır.

Elektronik Kayıt: Elektronik ortamda tutulan ve elektronik defter ve belgeleri oluşturan, elektronik yöntemlerle erişimi ve işlenmesi mümkün olan en küçük bilgi öğesidir.

Elektronik Belge: Şekil hükümlerinden bağımsız olarak, Vergi Usul Kanununa göre düzenlenmesi zorunlu olan belgelerde yer alan bilgileri içeren elektronik kayıtlar bütünüdür.

Elektronik Defter: Şekil hükümlerinden bağımsız olarak, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan defterlerde yer alan bilgileri kapsayan elektronik kayıtlar bütünüdür.

Veri Dönemi: Hesap dönemi başından itibaren, başka bir dönem tespit edilmediği durumda, aylık veya üçer aylık periyotlara bölünmüş kayıt dönemleridir.

Veri Formatı: Elektronik defter ve belge sistemlerindeki verilerin Başkanlığa gönderilmesinde birlik sağlanabilmesi için hazırlanan standart formattır.

3. Uygulamadan Yararlanabilmeye İlişkin Usul ve Esaslar

Söz konusu uygulamadan yararlanmak için başvuran mükelleflerin, aşağıdaki şartları sağlamaları halinde, kendilerine elektronik defter ve belge uygulamasına geçmeleri için Başkanlıkça izin verilebilecektir.

1 - Bilanço esasına göre defter tutulmalıdır.

2 - Elektronik ortamda tutulacak defter ve belge sistemi donanım, yazılım, personel ve diğer açılardan uygun bulunmalıdır.

Elektronik ortamda tutulacak defter ve belge uygulamasından yararlanmak isteyen mükelleflerin izleyecekleri prosedür aşağıda belirlenmiştir.

1 - Uygulamadan faydalanmak isteyen mükelleflerin; elektronik ortamda tutmak istedikleri defter ve belgelerini, elektronik muhasebe sistemlerini oluşturan donanım ve muhasebe programlarını, kayıtların nasıl oluşturulduğu ve saklandığını, personel ve sistem güvenliklerini içeren bir rapor hazırlamaları ve elektronik defter ve belgelerin veri formatında tutulması ve gönderilmesine ilişkin aşamalı bir planla birlikte yazı ekinde Başkanlığa göndermeleri gerekmektedir.

2 - Başvuru üzerine işyerinde Başkanlık personelince yapılacak tespitten sonra, şartları taşıyan mükelleflerle Başkanlık arasında bir protokol yapılacak ve uygulama öncesi hazırlık dönemine başlayabilecekleri bir yazı ile kendilerine bildirilecektir.

3 - Hazırlık döneminin mükellef için yeterli olmaması halinde, döneme ilişkin süre Başkanlıkça uzatılabilecektir. Ancak, bu dönem her halükarda 5 yıldan fazla sürmeyecektir. Hazırlık dönemi içinde mükellefler, sadece elektronik ortamda tutmak istedikleri defter ve belgelerini hem elektronik ortamda hem de kağıt ortamında tutacaklardır.

4 - Hazırlık dönemini başarı ile geçiren mükellefe, elektronik defter ve belge uygulaması için bir izin belgesi verilecektir. Mükellefler, yapılan protokolde belirlenen tarihten itibaren defter ve belgelerini yalnızca elektronik ortamda tutabileceklerdir.

İzin alan mükellefler alış ve gider belgelerini, veri formatındaki bilgileri içerecek şekilde elektronik kayıt ve belge haline getirecekler, ayrıca bu belgeleri orijinal haliyle de kağıt ortamında muhafaza edeceklerdir. Mükellefler, anlaşmalı matbaalarda bastırmak veya notere tasdik ettirmek suretiyle Vergi Usul Kanunu uyarınca düzenlemek zorunda oldukları belgelerin aslını, kağıt ortamında düzenleyerek ilgili kişiye verecek, ancak bu belgelerin ikinci nüshalarını veri formatına uygun şekilde elektronik ortamda elektronik belge olarak muhafaza edeceklerdir.

4. Elektronik Defter ve Belge Sisteminin Özellikleri

Elektronik defter ve belge sisteminin, elektronik defter ve belgelerin değiştirilememesi, bozulamaması, silinememesi, okunamaz hale getirilememesi, erişilememesi konularında önlemler içeren kontrol mekanizmaları bulunmalıdır.

Elektronik defter ve belge sistemi, elektronik defter ve belgelerin çağrılması ve basılması işlemlerini de yapmalıdır. Sistem, elektronik defter ve belgelerin eksiksiz ve kolaylıkla okunabilir kağıt baskılarını üretebilme imkanına da sahip olmalıdır.

Mükellefler, elektronik defter ve belgeleri Başkanlığın belirleyeceği dönemlerde ve bu Tebliğin 6 ncı bölümünde belirtildiği şekilde DVD-R’lara kaydedecekler ve Başkanlığa (Gelir İdaresi Başkanlığı, Yeni Ziraat Mahallesi, Etlik Caddesi, No:16, 06110 Dışkapı / ANKARA) göndereceklerdir.

5. Uyulması Zorunlu Diğer Hususlar

Mükellefler, vergi inceleme elemanlarınca işyerinde vergi incelemesine başlanması halinde, inceleme elemanına gerekli her türlü kaynağı (uygun donanım ve yazılımlar, terminallere ulaşım imkanları ve uzman personel gibi) sağlamak zorundadırlar.

Mükellefler yazılım, donanım, dosya, personel, dokümantasyon vb.den müteşekkil elektronik defter ve belge sistemlerini, hiçbir şekilde kısmen veya tamamen vergi inceleme elemanlarının ulaşımını ve kullanımını engelleyecek bir sözleşme veya lisansa konu edemezler. Ayrıca sistemi oluşturan öğelerin haczedilmesi halinde, en geç üç iş günü içinde Başkanlığa haber verilmesi gerekmektedir.

Mükellefler, elektronik defter ve belge sistemine ilişkin bilgisayar kayıtlarındaki zarar görme veya işlem görememe ve değişiklik hallerini, Başkanlığa 15 gün içinde bildirerek zarar gören kayıtlarını ayrıntılı olarak açıklamak ve bu kayıtları nasıl tamamlayacağına ilişkin ayrıntılı bir plan sunmak zorundadırlar. Ancak mükelleflerin, sistemde değişiklik yaratmayan hususları bildirmelerine gerek bulunmamaktadır.

Örnek 1:

Mükellef A, elektronik kayıtlarını izlediği bilgisayar programının yerine yeni bir program satın almış olup, yeni ile eski program birbirleri ile uyumlu bulunmamaktadır. Eski kayıtlar mükellefin mevcut bilgisayar donanımında işleme tabi tutulabilmekte olduğundan Başkanlığın bu konuda bilgilendirilmesine gerek yoktur.

Örnek 2:

Mükellef B, elektronik kayıtlarının yapıldığı ve saklandığı bilgisayar donanım ve sistemini yenisi ile değiştirmiş olup, eski kayıtlar yeni sistemde işleme tabi tutulamamaktadır. Bu durumda Mükellef B, Başkanlığı bilgilendirmek ve eski kayıtların işlenebilmesi için gerekli planını sunmak zorundadır. Bunun sağlanabilmesi için mükellef; eski kayıtlarını yeni sistemde işlenebilecek şekilde formatlamalı veya eski kayıtlarını bu Tebliğdeki şartlara uygun biçimde işleme tabi tutabilecek bir üçüncü kişi ile anlaşma yapmalıdır.

6. Elektronik Kayıtları İçeren DVD-R’ların Nitelikleri ve Başkanlığa Gönderilmesi

Bu uygulamadan yararlanan mükellefler, elektronik defter ve belgelerini istedikleri programda ve formatta tutabileceklerdir.

Başkanlığa gelen verilerde birlik sağlanabilmesi için mükelleflerin, Başkanlıktan temin edecekleri veri formatını kullanmaları zorunlu olup; elektronik defter ve belge verileri, bu formatta ve bir defa yazılabilen DVD-R’lara kaydedilerek (protokolde belirlenen esaslar çerçevesinde) Başkanlığa gönderilecektir.

Mükellefler, Başkanlığın belirleyeceği dönemleri içeren verilerin yer aldığı DVD-R’ları, verilerin ait olduğu dönemi takip eden ayın en son günü akşamına kadar Başkanlığa elden veya iadeli taahhütlü posta ile göndermek zorundadırlar.

Mükellefler tarafından gönderilen DVD-R’lar Başkanlıkça (belirlenen formata uygun olarak hazırlanıp hazırlanmadığı yönünde) bir ön denetime tabi tutulacaktır. Ön denetim sonucunda, DVD-R’ların istenilen formata uygun olmadığının anlaşılması halinde durum mükellefe bildirilecek ve mükellefler verilen süre içerisinde gerekli düzeltmeleri yaparak yeni DVD-R’ları Başkanlığa göndereceklerdir.

7. Elektronik Verilerin Muhafaza ve İbrazı

Başkanlıkça ön denetime tabi tutularak, belirlenmiş olan formata uygunluğu kabul edilen veriler, vergi kanunları karşısında kağıt ortamında tutulan defter ve belgeler gibi kabul edilecektir.

Vergi Usul Kanununda ve diğer vergi kanunlarında yer alan defter (tasdike ilişkin hükümler hariç), kayıt ve belgelere ilişkin hükümler elektronik defter ve belgeler için de geçerlidir.

Mükelleflerin, verilerini Başkanlığa göndermiş olmaları, defter ve belgelere ilişkin muhafaza ve ibraz ödevlerini ortadan kaldırmamaktadır.

Diğer kurumlar tarafından elektronik ortamda tutulan defter ve belgelerin kağıt ortamında ibrazının istenmesi halinde, mükellefler elektronik defter ve belgeleri kağıt ortamına aktararak bu yükümlülüklerini yerine getirebileceklerdir.

Bu Tebliğde belirtilen veri formatında yer almayan ve diğer Kanun hükümlerine göre düzenlenmesi, kullanılması veya muhafazası gereken defter ve belgelerin, kağıt ortamında düzenlenmesine, kullanılmasına ve muhafaza edilmesine devam edilecektir.

8. Elektronik Defter ve Belge Sistemine İlişkin Diğer Uygulamalar

Başkanlık, durumlarını da dikkate alarak mükelleflerin;

1. 1. Vergi Usul Kanunu uyarınca düzenlemek zorunda oldukları belgelerin tamamı veya bir kısmını (asıl nüshayı) kağıt ortamında düzenleyerek ilgili kişilere vermelerine ve sadece bu belgelerin ikinci nüshalarını,

2. 2. Vergi kanunlarına göre tutmak zorunda oldukları defterleri,

3. 3. Vergi kanunlarına göre tutmak zorunda oldukları defterlerin yanında Vergi Usul Kanunu uyarınca düzenlemek zorunda oldukları belgelerin tamamı veya bir kısmını (asıl nüshayı) kağıt ortamında düzenleyerek ilgili kişilere vermelerine ve sadece bu belgelerin ikinci nüshalarını,

4. 4. Vergi kanunlarına göre tutmak zorunda oldukları defterlerin yanında bu defterlerin dayanağı olan belgelerden sadece alış ve gider belgesi mahiyetinde olanları

veri formatına uygun şekilde elektronik ortamda elektronik defter ve/veya belge olarak muhafaza etmelerine, bir veya birkaçını uygulamalarına (Tebliğin diğer bölümlerinde yer alan usul ve esaslara uyulmak şartıyla) izin vermeye ve lüzumu halinde verilen izinleri kaldırmaya yetkilidir.

9. İznin İptali ve Cezai Müeyyideler

Elektronik verileri içeren DVD-R’ların normal süresinden sonra yazılı olarak istenmesine rağmen verilmemesi, Başkanlığa gönderilen ancak belirlenen formata uygun olmaması nedeniyle kabul edilmeyen verilerin, yeniden verilen süre içerisinde de verilmemesi halinde; bu Tebliğe göre verilen izin Başkanlıkça iptal edilebilecektir. İzinleri Başkanlıkça iptal edilen mükellefler, 5 yıl süre ile bu Tebliğ ile getirilen uygulamadan yararlanamayacaklardır.

İzni iptal edilen mükellefler, on gün içinde defter ve belgelerini tasdik ettirecek veya anlaşmalı matbaalara bastıracak ve eski usulde defter tutmaya ve belge düzenlemeye başlayacaklardır.

Mükelleflerin elektronik ortamda tuttukları defter ve belgelere ait DVD-R’ları veya gerekmesi halinde orijinal verilerinin, yetkili kişilere ibraz edilmemesi halinde Vergi Usul Kanunun ilgili hükümlerine göre işlem yapılacaktır.

Bu Tebliğ ile belirlenen usul ve esaslara uymadıkları tespit edilenler adına, işledikleri fiile göre Vergi Usul Kanununda yazılı cezalar uygulanacaktır.

Tebliğ olunur.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

6. FATURAYA İLİŞKİN 2006 VE 2007 YILLARINDA YAYINLANMIŞ MUKTEZA ÖRNEKLERİ

 

TARİH

SAYI

İLGİLİ KANUN VE TEBLİĞLER

KONU ÖZETİ

27/02/2007

1563

-VUK’nun 229, 230’ncu maddeleri

Faturada malın nevi kısmında kod numarasının yazılmasının mümkün olup olmadığı hk.

25/01/2007

647

VUK’nun 229, 230, 231/6, 232’nci maddeleri,

Şirket müşterilerinin şirkete olan borçlarını başkasına ait (yakını, akrabası, arkadaşı vd.) bir kredi kartı ile ödemesi halinde faturanın kimin adına düzenleneceği hk.

30/01/2007

791

-VUK’nun 230, 231, MÜK.257’nci maddeleri,

-157 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği

Nihai tüketiciye düzenlenecek belgelere TC kimlik numarası yazılması hk.

21/12/2006

10558

-VUK’nun 227, 229’ncu maddeleri, -KDV K’nun 30/c maddesi, -GVK’nun 40’ncı maddesi,

Çalınan aracın aktiften çıkarılması için fatura düzenlenip düzenlenmeyeceği hk.

21/09/2006

7429

-V.U.K.’nun 230, 231’nci maddeler

Bilgisayarda yazdırılan faturaların imzalarının da bilgisayarda yazdırılıp yazdırılamayacağı hk.

26/09/2006

7510

-V.U.K.’nun 229, 232’nci maddeler

Sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle BEDAŞ tarafından iade edilen güvence bedelleri için iadeyi alan tarafından fatura düzenlenip, düzenlenmeyeceği hk.

02/08/2006

6022

-VUK’nun 229, 230/5, 231/5’nci maddeleri  -211, 232 Sıra No.lu VUK Genel Tebliğleri

İrsaliyeli fatura kullanan mükellefin mallarını kargo aracılığıyla göndermesi halinde ayrıca bir sevk irsaliyesi düzenleyip düzenlemeyeceği hk.

02/08/2006

6024

-VUK’nun 229, 231/5, 232’nci maddeleri, -KDV K’nun 35’nci maddesi

İade faturası kesip kesmeyeceği hk.

14/08/2006

6386

-VUK’nun 229’ncu maddesi

Faturanın kimin adına tanzim edilmesi gerektiği hk. 

14/08/2006

6387

-VUK’nun 242’nci maddesi

Faturanın ikinci nüshasının elektronik ortamda muhafazası hk. 

05/07/2006

5051

-VUK’nun 215, 229, 229, Mük.257’nci maddeler-253 sayılı VUK Genel Tebliği

Elektronik posta yolu ile alınan faturanın gider olarak kayıt edilip edilemeyeceği hk.

12/07/2006

5370

-VUK’nun 229, 231/5’nci mad.

Mal teslimleri ileriki tarihlerde yapılacak olan ön ödemeli kampanya satışlarında fatura düzeni hk.

12/07/2006

5373

-VUK’nun 3, 217, 227, 229, 231/5’nci mad.

Daha önce düzenlenen faturanın tekrar doğru şirket adına düzenlenmesinin mümkün olup olmadığı hk.

12/07/2006

5378

-VUK’nun 230, 231’nci maddeler

İmzaya yetkili olanların imzalarının notere onaylattırılarak anlaşmalı matbaalarda bastırılan faturalarda bastırılarak kullanılması hk.

06.06.2006

4227

VUK 229, 230/5, 232. Mad.

Merkez iş yerinden free-shoplara satılmak üzere gönderilen mallar için fatura düzenlenip düzenlenmeyeceği hk.

02/05/2006

3357

-59 Seri No.lu ÖKC Tebliği-VUK’nun 232’nci maddesi.

Akaryakıt istasyonlarında müşterilerce istenmesi durumunda ÖKC fişi yerine fatura düzenlenmesinin mümkün olup olmadığı hk. 

05/05/2006

3436

-KVK’nun 1, 13’ncü maddeleri-VUK’nun 215’nci maddesi

Faturanın yabancı para cinsinden düzenlenip düzenlenemeyeceği hk.

29/05/2006

3937

-VUK’nun 232’nci mad.-31-, 48 Seri No.lu ÖKC Tebliğleri.

Ödeme kaydedici cihaz fişi yerine bilgisayarlı fatura düzenleyen cihaz kullanılıp kullanılamayacağı hk.

03/04/2006

2460

-VUK’nun 229, 231/5’nci maddeleri

İhtilaf konusu olan faturanın kayıtlara alınıp alınmayacağı hk.

04/04/2006

2576

-VUK’nun 227, 229, 232’nci maddeleri

Vadeli satışlarda banka komisyon tutarı için fatura düzenleme zorunluluğu hk.

06/03/2006

1780

-188 Sıra Nolu VUK Genel Tebliği, -VUK 231/5. maddesi, -336 Sıra Nolu VUK Genel Tebliği

Ay sonunda toplu fatura düzenlenip düzenlenmeyeceği hk.

23/01/2006

350

-KDV K’nun 1, 10, 17/4, 20’nci mad., -Gider V. Kanunun 28/2’nci mad. -VUK’nun 353/1’nci mad.

Kredi kartı ile yapılan satışlarda vade farkının faturaya yansıtılmaması durumu hk.

 



[1] DR. Murat Ceyhan 20.04.2005 Hukuki Sonuçları Açısından Fatura Düzenleme Zamanı www.alomaliye.com

 

[2] Bkz.  Faturanın Şekli Syf:6

[3] Yargıtay 11.Hukuk Dairesi 03.04.1978 tarih,Esas:1978/1788,Karar 1978/1687

[4] http://www.bdodenet.com.tr/kdv/kdv10.pdf

[5] DR. Murat Ceyhan 20.04.2005 Hukuki Sonuçları Açısından Fatura Düzenleme Zamanı www.alomaliye.com

[6] electronic invoicing http://fisher.co.uk/ebusiness/invoicing.htm

[7] http://www.payontime.co.uk/collect/collect_einvoicing.html.

[8] Dr.Leyla Keser Berber, Elektronik fatura ve şirketlerin dijital mali denetimi ,s.20.

[9]Lindau,Edmund E.; Elektronische Rechnungslegung,  http://www.computerwelt.at/detailArticle.asp? a=97073=

2,s.1

[10] Cokesic/Wendel,s.15.

[11] Lİndau Edmund E. ; http://www.computerwelt.at/detailArticle.asp?a=97073&n=2,s.2.

[12] E-Invoicing and  e-Archiving-Taking  the Next Step,A European by Price WaterhoseCoopers,2005,s.8.

[13] E-Invoicing and  e-Archiving-Taking  the Next Step,A European by Price WaterhoseCoopers,2005,s.22.

[14] Dr.Leyla Keser Berber, Elektronik fatura ve şirketlerin dijital mali denetimi,s.42.

[15] http://www.payontime.co.uk/collect/collect_einvoicing.html

[16] Ahti Allikas  B2C e-invoicing in Estonia,Mayıs 2005

[17] Cokesic/Wendel,s.28

[18] Ayrıntı için bkz. http://www.theregister.co.uk/2004/01/06/row_erupts_over_illegal_uk/print.html

[19] Dr.Leyla Keser Berber, Elektronik fatura ve şirketlerin dijital mali denetimi,s.70.

[20] Dr.Leyla Keser Berber, Elektronik fatura ve şirketlerin dijital mali denetimi,s.75-76

[21] Bkz. 01.04.2005 tarihli resmi gazete  ,  http://basbakanlik.gov.tr

[22] http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/kanun_tasarisi_sd.onerge_bilgileri?kanunlar_sira_no=36174

[23] http://www.gelirler.gov.tr

[24] Dr.Leyla Keser Berber, Elektronik fatura ve şirketlerin dijital mali denetimi,s.77

[25] Dr.Leyla Keser Berber, Elektronik fatura ve şirketlerin dijital mali denetimi,s.133

[26] Dr.Leyla Keser Berber, Elektronik fatura ve şirketlerin dijital mali denetimi,s.75

[27] Dr.Leyla Keser Berber, Elektronik fatura ve şirketlerin dijital mali denetimi.s.151.

[28] Cokesic/Wendel,s.14.


 [mu1]